<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X45n0768"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 768 起信论疏记会阅</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 768 起信论疏记会阅</title> <author>淸 续法会编</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> </editionStmt> <extent>10卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">45</idno>.<idno type="no">768</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-05-17 10:23:44 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">起信论疏记会阅</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00501"> <charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName> <mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping> <mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>驮</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[马*犬]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04590"> <charName>CBETA CHARACTER CB04590</charName> <mapping cb:dec="987630" type="PUA">U+F11EE</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7F64</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@(企-止))/弟]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05334"> <charName>CBETA CHARACTER CB05334</charName> <mapping cb:dec="988374" type="PUA">U+F14D6</mapping> <mapping type="unicode">U+3D11</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>溯</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[濂-兼+(朔-月)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB07411"> <charName>CBETA CHARACTER CB07411</charName> <mapping cb:dec="990451" type="PUA">U+F1CF3</mapping> <mapping type="unicode">U+27DE4</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>赜</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[丨*臣*责]</value></charProp></char> <char xml:id="CB10215"> <charName>CBETA CHARACTER CB10215</charName> <mapping cb:dec="993255" type="PUA">U+F27E7</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+8E77</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>蹶</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厥/足]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15035"> <charName>CBETA CHARACTER CB15035</charName> <mapping cb:dec="998075" type="PUA">U+F3ABB</mapping> <mapping type="unicode">U+41B3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>邃</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/逐]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15210"> <charName>CBETA CHARACTER CB15210</charName> <mapping cb:dec="998250" type="PUA">U+F3B6A</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>恢</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[恹-厌+火]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-11-17T16:29:17"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0546a" n="0546a"/> <lb ed="X" n="0546a01"/> <lb ed="X" n="0546a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 768-A 起信论疏记会阅序</cb:mulu><head>No. 768-A <lb ed="X" n="0546a03"/><lb ed="R072" n="0259a01"/> 起信论疏记会阅序</head> <lb ed="X" n="0546a04"/> <lb ed="X" n="0546a05"/><lb ed="R072" n="0259a02"/><p xml:id="pX45p0546a0501"><persName>如来</persName>称性说经。即万法以明一心。经<anchor xml:id="nkr_note_add_0546a0501" n="0546a0501"/><anchor xml:id="beg0546a0501" n="0546a0501"/>已<anchor xml:id="end0546a0501"/>妙矣。菩萨依 <lb ed="X" n="0546a06"/><lb ed="R072" n="0259a03"/>经造论。从一心而启万法。论何深焉。欲证自性者。莫 <lb ed="X" n="0546a07"/><lb ed="R072" n="0259a04"/>若博究乎百部之经。欲通经義者。莫若专持乎五分 <lb ed="X" n="0546a08"/><lb ed="R072" n="0259a05"/>之论。其立理也。标一心之法。开二谛之门。列三大之 <lb ed="X" n="0546a09"/><lb ed="R072" n="0259a06"/>義。转二运之乘。其释教也。真如则无言而言。迥超于 <lb ed="X" n="0546a10"/><lb ed="R072" n="0259a07"/>四句百非之外。藏心则不觉而觉。遍通于三乘六趣 <lb ed="X" n="0546a11"/><lb ed="R072" n="0259a08"/>之中。言无言也。不空而空。五教之旨归。莫过是矣。觉 <lb ed="X" n="0546a12"/><lb ed="R072" n="0259a09"/>不觉也。无异而异。十界之殊致。岂有他哉。由是真妄 <lb ed="X" n="0546a13"/><lb ed="R072" n="0259a10"/>交熏。习以成性。因缘互具。得以办心。虽三细六粗。随 <lb ed="X" n="0546a14"/><lb ed="R072" n="0259a11"/>染缘之生起。心原不动。四位六離。依净缘之还灭。性 <lb ed="X" n="0546a15"/><lb ed="R072" n="0259a12"/>本凝然。性凝然处。岂碍发十善三心。若波腾于智海。 <lb ed="X" n="0546a16"/><lb ed="R072" n="0259a13"/>心不动时。无妨破五执二见。如雲散于義天。苟非会 <lb ed="X" n="0546a17"/><lb ed="R072" n="0259a14"/>相入实。乌能称体起用。其行行也。不壞信三宝于自 <lb ed="X" n="0546a18"/><lb ed="R072" n="0259a15"/>心。坚固修五行于法界。止观二门。幷运于一行三昧。 <lb ed="X" n="0546a19"/><lb ed="R072" n="0259a16"/>事理二念。交彻于诸<persName>佛</persName>十身。其修果也。顷持秘藏。定 <lb ed="X" n="0546a20"/><lb ed="R072" n="0259a17"/>绍<persName>佛</persName>种。纵虚空为口。万象为舌。不能美顺性之功。化 <lb ed="X" n="0546a21"/><lb ed="R072" n="0259a18"/>道之德。如是立理。理<anchor xml:id="nkr_note_add_0546a2101" n="0546a2101"/><anchor xml:id="beg0546a2101" n="0546a2101"/>已<anchor xml:id="end0546a2101"/>至矣。如是释教。教<anchor xml:id="nkr_note_add_0546a2102" n="0546a2102"/><anchor xml:id="beg0546a2102" n="0546a2102"/>已<anchor xml:id="end0546a2102"/>备矣。如 <lb ed="X" n="0546a22"/><lb ed="R072" n="0259b01"/>是行行。行<anchor xml:id="nkr_note_add_0546a2201" n="0546a2201"/><anchor xml:id="beg0546a2201" n="0546a2201"/>已<anchor xml:id="end0546a2201"/>周矣。如是修果。果<anchor xml:id="nkr_note_add_0546a2202" n="0546a2202"/><anchor xml:id="beg0546a2202" n="0546a2202"/>已<anchor xml:id="end0546a2202"/>极矣。非大乘无以 <lb ed="X" n="0546a23"/><lb ed="R072" n="0259b02"/>起其信。非起信无以大其乘。信不尽于此者。亦非究 <lb ed="X" n="0546a24"/><lb ed="R072" n="0259b03"/>竟信也。大不遍于此者。亦非真正大也。前之因缘。因 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0546b" n="0546b"/> <lb ed="X" n="0546b01"/><lb ed="R072" n="0259b04"/>为此也。後之劝益。劝行此也。<persName>佛</persName><persName>佛</persName>说者。说此法也。经 <lb ed="X" n="0546b02"/><lb ed="R072" n="0259b05"/>经诠者。诠此義也。是知此论。为诸<persName>佛</persName>之指标。作群经 <lb ed="X" n="0546b03"/><lb ed="R072" n="0259b06"/>之眼目。贤圣之道途。因果之龟镜也。故我贤首大师。 <lb ed="X" n="0546b04"/><lb ed="R072" n="0259b07"/>不以帝师称尊。释经为贵。一出译场。再思兹论。遂以 <lb ed="X" n="0546b05"/><lb ed="R072" n="0259b08"/>白毫之口。廣明绝相之文。金狮之辨。悬叙離言之義。 <lb ed="X" n="0546b06"/><lb ed="R072" n="0259b09"/>竖约五种真如。创立始终顿圆之教相。横依五重生 <lb ed="X" n="0546b07"/><lb ed="R072" n="0259b10"/>法。分开小大性相之宗乘。能诠体判若弥天。所被機 <lb ed="X" n="0546b08"/><lb ed="R072" n="0259b11"/>定如劫石。四释以辨法宝。三觉以拣地位。在二门而 <lb ed="X" n="0546b09"/><lb ed="R072" n="0259b12"/>示不二。即非异以明非一。法性统该乎<persName>佛</persName>性。智身不 <lb ed="X" n="0546b10"/><lb ed="R072" n="0259b13"/>外乎色身。始觉有四相一念。本觉有随染性净。即净 <lb ed="X" n="0546b11"/><lb ed="R072" n="0259b14"/>恒染。虽不变而随缘。即染恒净。虽成事而体空。或迷 <lb ed="X" n="0546b12"/><lb ed="R072" n="0259b15"/>真为似。或执似为真。那知法体无初。生死之妄染违 <lb ed="X" n="0546b13"/><lb ed="R072" n="0259b16"/>于理也。则有终而无始。法体无尽。涅槃之真净顺于 <lb ed="X" n="0546b14"/><lb ed="R072" n="0259b17"/>理也。则有始而无终。若起即止之观。体真如于生灭。 <lb ed="X" n="0546b15"/><lb ed="R072" n="0259b18"/>即观之止。会生灭于真如。自然翻无量恼而成尘沙 <lb ed="X" n="0546b16"/><lb ed="R072" n="0260a01"/>德。转众生心而成<persName>如来</persName>藏。不唯寂妄。亦且離真。真妄 <lb ed="X" n="0546b17"/><lb ed="R072" n="0260a02"/>双亡。唯一心在。此实莲界分身。故能智辨若尔。疏既 <lb ed="X" n="0546b18"/><lb ed="R072" n="0260a03"/>旷远。独逗利機。神非寂照。叵测渊源。圭山大师。为中 <lb ed="X" n="0546b19"/><lb ed="R072" n="0260a04"/>下之根。更搜精要。直录于论。石壁法师。因简奥之註。 <lb ed="X" n="0546b20"/><lb ed="R072" n="0260a05"/>採集部函。详解其疏。长水大师。悟淸净本然之後。验 <lb ed="X" n="0546b21"/><lb ed="R072" n="0260a06"/><persName>佛</persName>祖心口之馀。庆斯论疏。犹豫释文。审句義之繁约。 <lb ed="X" n="0546b22"/><lb ed="R072" n="0260a07"/>勘述作之利弊。详者略其详。自不烦于神思略者详 <lb ed="X" n="0546b23"/><lb ed="R072" n="0260a08"/>其略。则不昧于源流。细为折中。命名笔削。然又疏记 <lb ed="X" n="0546b24"/><lb ed="R072" n="0260a09"/>别行。未曾总帙。复斋先生。愍後进之难通。重请分会。 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0546c" n="0546c"/> <lb ed="X" n="0546c01"/><lb ed="R072" n="0260a10"/>不慧<note place="inline">续法</note>念前贤之心苦。敢逆雅怀。虽不仍而不窜。 <lb ed="X" n="0546c02"/><lb ed="R072" n="0260a11"/>亦无损而无增。遂得论註同条。窃比管絃之合。疏记 <lb ed="X" n="0546c03"/><lb ed="R072" n="0260a12"/>共贯。宛如水乳之和。以今之视昔。莫不从此法界流。 <lb ed="X" n="0546c04"/><lb ed="R072" n="0260a13"/>一为无量。以昔之视今。莫不还归此法界。无量为一。 <lb ed="X" n="0546c05"/><lb ed="R072" n="0260a14"/>如是本末圆融。阖开不二。非夫悟入<persName>佛</persName>祖意也。孰能 <lb ed="X" n="0546c06"/><lb ed="R072" n="0260a15"/>信受于此法乎。欲穷理者。宜尽心焉。</p> <lb ed="X" n="0546c07"/><lb ed="R072" n="0260a16"/><p xml:id="pX45p0546c0701">康凞庚申七月十九灌顶行者<note place="inline">续法</note>题于慈雲丈室</p></cb:div> <lb ed="X" n="0546c08"/> <lb ed="X" n="0546c09"/> <lb ed="X" n="0546c10"/> <lb ed="X" n="0546c11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大乘起信论疏笔削记会阅</cb:mulu> <lb ed="X" n="0546c12"/><cb:docNumber>No. 768</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0546c13"/><lb ed="R072" n="0261a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大乘起信论疏笔削记会阅卷第一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0546c14"/> <lb ed="X" n="0546c15"/><lb ed="R072" n="0261a02"/><byline cb:type="other">唐 西京太原沙门 法藏 述疏</byline> <lb ed="X" n="0546c16" type="honorific"/><lb ed="R072" n="0261a03"/><byline cb:type="other"> 终南草堂沙门 宗密 录註</byline> <lb ed="X" n="0546c17"/><lb ed="R072" n="0261a04"/><byline cb:type="other">宋 秀州长水沙门 子璇 修记</byline> <lb ed="X" n="0546c18"/><lb ed="R072" n="0261a05"/><byline cb:type="editor">淸 钱塘慈雲沙门 续法 会编</byline> <lb ed="X" n="0546c19" type="honorific"/><lb ed="R072" n="0261a06"/><byline cb:type="other"> <name role="" type="person">顺天府</name>府丞 戴京曾 阅定</byline> <lb ed="X" n="0546c20"/><lb ed="R072" n="0261a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0546c2001">大乘起信论疏</p></cb:div> <lb ed="X" n="0546c21"/><lb ed="R072" n="0261a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0546c2101">【记】初。标论疏题目也。题是一部大纲。不得不预知 <lb ed="X" n="0546c22"/><lb ed="R072" n="0261a09"/>悉。故须略解。题中五字。可对天台五重玄義。天 <lb ed="X" n="0546c23"/><lb ed="R072" n="0261a10"/>台凡解经题。皆约五義。今言大者。体也。乘者。宗也 <lb ed="X" n="0546c24"/><lb ed="R072" n="0261a11"/>起信。用也。论者。教也。一论所诠。唯体宗用。五字合 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0547a" n="0547a"/> <lb ed="X" n="0547a01"/><lb ed="R072" n="0261a12"/>故。即是名也。大谓体者。此有总别。总以一心为体。 <lb ed="X" n="0547a02"/><lb ed="R072" n="0261a13"/>论之主质。无出于斯。谓信所缘故。解所了故。行所 <lb ed="X" n="0547a03"/><lb ed="R072" n="0261a14"/>趣故。证所入故。因所感故。果所显故。故论初标以 <lb ed="X" n="0547a04"/><lb ed="R072" n="0261a15"/>为法体。文云。摩诃衍者。一法。二義。所言法者。谓众 <lb ed="X" n="0547a05"/><lb ed="R072" n="0261a16"/>生心。是心即摄一切世间出世间法。依于此心。显 <lb ed="X" n="0547a06"/><lb ed="R072" n="0261a17"/>示摩诃衍義等。此是直目其法。名之为大。谓竖穷 <lb ed="X" n="0547a07"/><lb ed="R072" n="0261a18"/>横遍。无碍圆融。当体受名。不因待小。故涅槃云。不 <lb ed="X" n="0547a08"/><lb ed="R072" n="0261b01"/>因小空。名为大空。涅槃亦尔。不因小相。名大涅槃。</p> <lb ed="X" n="0547a09"/><lb ed="R072" n="0261b02"/><p xml:id="pX45p0547a0901">别者。约義所论。即有三种。谓体。相。用。即开前一心 <lb ed="X" n="0547a10"/><lb ed="R072" n="0261b03"/>以为三義。即大涅槃三德。是也。如下文云。所言義 <lb ed="X" n="0547a11"/><lb ed="R072" n="0261b04"/>者。则有三种。一者体大。谓一切法。真如平等不增 <lb ed="X" n="0547a12"/><lb ed="R072" n="0261b05"/>减故。二者相大。谓<persName>如来</persName>藏。具足无漏性功德故。三 <lb ed="X" n="0547a13"/><lb ed="R072" n="0261b06"/>者用大。能生一切世间出世间善因果故。故大之 <lb ed="X" n="0547a14"/><lb ed="R072" n="0261b07"/>一字。通于三也。乘谓宗者。即从因至果以取体故。 <lb ed="X" n="0547a15"/><lb ed="R072" n="0261b08"/>乘者。就喩彰名。运载为義。如世舟车。可以运重致 <lb ed="X" n="0547a16"/><lb ed="R072" n="0261b09"/>远也。即喩菩萨。乘此大法。越生死野。度烦恼河。到 <lb ed="X" n="0547a17"/><lb ed="R072" n="0261b10"/>菩提鄕。登涅槃岸。故下文云。一切诸<persName>佛</persName>。本所乘故。 <lb ed="X" n="0547a18"/><lb ed="R072" n="0261b11"/>一切菩萨。皆乘此法。到<persName>如来</persName>地故。此中能乘。是始 <lb ed="X" n="0547a19"/><lb ed="R072" n="0261b12"/>觉。所乘。是本觉。能所冥符。始本不二。名究竟觉。即 <lb ed="X" n="0547a20"/><lb ed="R072" n="0261b13"/>是所至之处。一相一味。究竟平等。更无三异。于一 <lb ed="X" n="0547a21"/><lb ed="R072" n="0261b14"/>体中。義分能所尔。亦名一乘。亦名无上乘也。起信 <lb ed="X" n="0547a22"/><lb ed="R072" n="0261b15"/>谓用者。以此论中。能破疑执。生正信故。起。即显发。 <lb ed="X" n="0547a23"/><lb ed="R072" n="0261b16"/>信。谓忍乐。谓于前大乘一心三義境上。显发忍乐 <lb ed="X" n="0547a24"/><lb ed="R072" n="0261b17"/>之心。名为起信。故论云。为欲令众生。除疑捨邪执。 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0547b" n="0547b"/> <lb ed="X" n="0547b01"/><lb ed="R072" n="0261b18"/>起大乘正信。<persName>佛</persName>种不断故。此信起时。必内由本觉 <lb ed="X" n="0547b02"/><lb ed="R072" n="0262a01"/>为因。外由师教为缘。因缘和合。内外相资。故能显 <lb ed="X" n="0547b03"/><lb ed="R072" n="0262a02"/>发。下论云。因缘具足者。所谓自有熏习之力。又为 <lb ed="X" n="0547b04"/><lb ed="R072" n="0262a03"/>诸<persName>佛</persName>菩萨等慈悲愿护故。能起厌苦之心。信有涅 <lb ed="X" n="0547b05"/><lb ed="R072" n="0262a04"/>槃。修习善根等。然信之一法。为众善之缘。万行之 <lb ed="X" n="0547b06"/><lb ed="R072" n="0262a05"/>始。解行修证。皆悉由之。证极之处。名得涅槃。苟非 <lb ed="X" n="0547b07"/><lb ed="R072" n="0262a06"/>其信。焉办斯事。故花严云。信为道源功德母。长养 <lb ed="X" n="0547b08"/><lb ed="R072" n="0262a07"/>一切诸善法。断除疑网出爱河。开示涅槃无上道。 <lb ed="X" n="0547b09"/><lb ed="R072" n="0262a08"/>然此论中。不唯起信。亦兼解行。谓五分论文二三 <lb ed="X" n="0547b10"/><lb ed="R072" n="0262a09"/>是解。四五是行。既含多義。普协舆情。欲令自浅之 <lb ed="X" n="0547b11"/><lb ed="R072" n="0262a10"/>深。是故但标起信。</p><p xml:id="pX45p0547b1108" cb:place="inline">论谓教者。教即圣人被下之言。 <lb ed="X" n="0547b12"/><lb ed="R072" n="0262a11"/>教愚成智。教凡为圣故。论。议论也。即假立宾主。自 <lb ed="X" n="0547b13"/><lb ed="R072" n="0262a12"/>问自答。循环研核。究畅真宗。谓商议论量如上法 <lb ed="X" n="0547b14"/><lb ed="R072" n="0262a13"/>義。教诫学徒也。然论有宗释之异。此宗论也。以马 <lb ed="X" n="0547b15"/><lb ed="R072" n="0262a14"/>鸣大士。宗法花涅槃楞伽思益等百馀部实教大 <lb ed="X" n="0547b16"/><lb ed="R072" n="0262a15"/>乘之所造故。真可谓義豐文约。无法不收。故下文 <lb ed="X" n="0547b17"/><lb ed="R072" n="0262a16"/>云。如是此论。为欲总摄<persName>如来</persName>廣大深法无边義故。 <lb ed="X" n="0547b18"/><lb ed="R072" n="0262a17"/>应说此论。又云。如是摩诃衍。诸<persName>佛</persName>秘藏。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0547b1801" n="0547b1801"/><anchor xml:id="beg0547b1801" n="0547b1801"/>已<anchor xml:id="end0547b1801"/>总说。 <lb ed="X" n="0547b19"/><lb ed="R072" n="0262a18"/>又云。诸<persName>佛</persName>甚深廣大義。我今随顺总持说等。然此 <lb ed="X" n="0547b20"/><lb ed="R072" n="0262b01"/>论文。是证真大士後得智中宗经所造。後人不思 <lb ed="X" n="0547b21"/><lb ed="R072" n="0262b02"/>绠短。却谓泉枯。往往谤之。言非圆实。下文劝信。非 <lb ed="X" n="0547b22"/><lb ed="R072" n="0262b03"/>不慇勤。闻思修益。备彰功利。不信毁谤。受苦弥劫。 <lb ed="X" n="0547b23"/><lb ed="R072" n="0262b04"/>岂不勉哉。如上五字。即法喩因果。解行理智。能化 <lb ed="X" n="0547b24"/><lb ed="R072" n="0262b05"/>所化。能诠所诠。无不具足。括尽一论。以立此名也。 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0547c" n="0547c"/> <lb ed="X" n="0547c01"/><lb ed="R072" n="0262b06"/>疏者。疏也。决也。谓疏理法義旨趣。抉择文言章句。 <lb ed="X" n="0547c02"/><lb ed="R072" n="0262b07"/>令悉通畅也。然上大等六字。约六释分别。总成五 <lb ed="X" n="0547c03"/><lb ed="R072" n="0262b08"/>对一。能乘所乘对。谓人为能乘。大为所乘。所乘即 <lb ed="X" n="0547c04"/><lb ed="R072" n="0262b09"/>大。能乘之大。大之乘故。持业。依士。依主。三释兼通。 <lb ed="X" n="0547c05"/><lb ed="R072" n="0262b10"/>二。能起所起对。谓大乘为能起。信为所起。即大乘 <lb ed="X" n="0547c06"/><lb ed="R072" n="0262b11"/>之起信。依主释。三。能。信所信对。谓信为能信。大乘 <lb ed="X" n="0547c07"/><lb ed="R072" n="0262b12"/>为所信。所信即大乘。大乘之能信。持业。依主二释。 <lb ed="X" n="0547c08"/><lb ed="R072" n="0262b13"/>四。所诠能诠对。谓大乘起信为所诠。论为能诠。五。 <lb ed="X" n="0547c09"/><lb ed="R072" n="0262b14"/>能释所释对。谓疏为能释。上五为所释。二皆依主 <lb ed="X" n="0547c10"/><lb ed="R072" n="0262b15"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0547c11"/><lb ed="R072" n="0262b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0547c1101">笔削记</p></cb:div> <lb ed="X" n="0547c12"/><lb ed="R072" n="0262b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0547c1201">【记】次。出记。家。题。目也。此文之作。本乎石壁。石壁慈 <lb ed="X" n="0547c13"/><lb ed="R072" n="0262b18"/>甚。蔓于章句。凡伸一義。皆先问发。次擧疏答。後方 <lb ed="X" n="0547c14"/><lb ed="R072" n="0263a01"/>委释。虽不妄本母之体。而有太过与不及焉。讲者 <lb ed="X" n="0547c15"/><lb ed="R072" n="0263a02"/>用之。未至稳畅。今就其文。取要当者。笔而存之。其 <lb ed="X" n="0547c16"/><lb ed="R072" n="0263a03"/>繁缓者。削以去之。仍加添改。取其得中。俾後学者。 <lb ed="X" n="0547c17"/><lb ed="R072" n="0263a04"/>不虚劳神智照无昧也。故曰笔则笔。削则削。因以 <lb ed="X" n="0547c18"/><lb ed="R072" n="0263a05"/>笔削命题云尔。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0547c19"/><lb ed="R072" n="0263a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0547c1901">西太原寺沙门法藏述疏</p></cb:div> <lb ed="X" n="0547c20"/><lb ed="R072" n="0263a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0547c2001">【记】後。详疏记人名。先疏主也。</p><p xml:id="pX45p0547c2012" cb:place="inline">西太原寺者。即长安 <lb ed="X" n="0547c21"/><lb ed="R072" n="0263a08"/><name role="" type="person">崇福寺</name>也。以天下有五寺。俱名太原。为拣馀四。故 <lb ed="X" n="0547c22"/><lb ed="R072" n="0263a09"/>言西也。东即扬州。南即荆南府。西即长安。北即太 <lb ed="X" n="0547c23"/><lb ed="R072" n="0263a10"/>原<note place="inline">亦名崇福</note>。中即东都<note place="inline">今之福先</note>。俱称太原者。以则天生于 <lb ed="X" n="0547c24"/><lb ed="R072" n="0263a11"/>太原。此既皆彼捨宅所置。为敬生处。故以为名。沙 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0548a" n="0548a"/> <lb ed="X" n="0548a01"/><lb ed="R072" n="0263a12"/>门者。释众之通号。此云勤息。谓勤修戒定慧。息灭 <lb ed="X" n="0548a02"/><lb ed="R072" n="0263a13"/>惑业苦。故受斯称。法藏者。俗姓康氏。花严第三祖。 <lb ed="X" n="0548a03"/><lb ed="R072" n="0263a14"/>敕<anchor xml:id="nkr_note_add_0548a0301" n="0548a0301"/><anchor xml:id="beg0548a0301" n="0548a0301"/>谥<anchor xml:id="end0548a0301"/>贤首大师。德业<g ref="#CB15210">恢</g>隆。廣如传录。述者。明非造 <lb ed="X" n="0548a04"/><lb ed="R072" n="0263a15"/>作也。如仲尼云。述而不作。信而好古。明<anchor xml:id="nkr_note_add_0548a0401" n="0548a0401"/><anchor xml:id="beg0548a0401" n="0548a0401"/>已<anchor xml:id="end0548a0401"/>劳谦。故 <lb ed="X" n="0548a05"/><lb ed="R072" n="0263a16"/>云述也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0548a06"/><lb ed="R072" n="0263a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0548a0601">草堂沙门宗密录註</p></cb:div> <lb ed="X" n="0548a07"/><lb ed="R072" n="0263a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0548a0701">【记】次。录。主。也。草堂。寺名。在<name role="" type="person">终南山</name>。宗密者。姓何氏。 <lb ed="X" n="0548a08"/><lb ed="R072" n="0263b01"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0548a0801" n="0548a0801"/><anchor xml:id="beg0548a0801" n="0548a0801"/>谥<anchor xml:id="end0548a0801"/>为定慧禅师。是乃学穷内外。道映古今。盛德大 <lb ed="X" n="0548a09"/><lb ed="R072" n="0263b02"/>业。备所闻见。录註者。先以论疏二本别行。致其学 <lb ed="X" n="0548a10"/><lb ed="R072" n="0263b03"/>者。不能周览。既成互阙。功进难前。今列疏文以就 <lb ed="X" n="0548a11"/><lb ed="R072" n="0263b04"/>于论。既论下有疏。论上有科。文義昭然。章段备矣。 <lb ed="X" n="0548a12"/><lb ed="R072" n="0263b05"/>学者披绎。得不荷其优赐乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0548a13"/><lb ed="R072" n="0263b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0548a1301">长水沙门子璇修记</p></cb:div> <lb ed="X" n="0548a14"/><lb ed="R072" n="0263b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0548a1401">【会】後。记。主。也。长水。地名。子璇。讳也。修者。古记多种。 <lb ed="X" n="0548a15"/><lb ed="R072" n="0263b08"/>未免有繁简之失。故大师重为修定。名笔削记。令 <lb ed="X" n="0548a16"/><lb ed="R072" n="0263b09"/>得其中也。</p> <lb ed="X" n="0548a17"/><lb ed="R072" n="0263b10"/><p xml:id="pX45p0548a1701">△将释论疏。大分为二初。总叙宗旨。二开章释文。</p> <lb ed="X" n="0548a18"/><lb ed="R072" n="0263b11"/><p xml:id="pX45p0548a1801">初总叙宗旨。</p> <lb ed="X" n="0548a19"/><lb ed="R072" n="0263b12"/><p xml:id="pX45p0548a1901">【记】<name role="" type="person">中印度</name>境。有噳罗尾你者。此方翻为<name role="" type="person">马鸣</name>。于<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0548a20"/><lb ed="R072" n="0263b13"/>灭後六百年内。破邪见幢。树正法宝。宗诸实教。造 <lb ed="X" n="0548a21"/><lb ed="R072" n="0263b14"/>兹一论。名曰大乘起信。说有五分。大判为三。初因 <lb ed="X" n="0548a22"/><lb ed="R072" n="0263b15"/>缘分。即序分也。明论发起。由八因缘。非同率尔。无 <lb ed="X" n="0548a23"/><lb ed="R072" n="0263b16"/>利益故。後之一分。劝修利益。即流通也。劝于此论。 <lb ed="X" n="0548a24"/><lb ed="R072" n="0263b17"/>生信思惟修习。得大利乐。流至後代。益众生故。中 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0548b" n="0548b"/> <lb ed="X" n="0548b01"/><lb ed="R072" n="0263b18"/>间三分。即是正宗。谓立義一分。略标纲要。立一心 <lb ed="X" n="0548b02"/><lb ed="R072" n="0264a01"/>法。列二种门。擧三大義。因果俱运。略为下文而张 <lb ed="X" n="0548b03"/><lb ed="R072" n="0264a02"/>本故。解释一分。由前略标。義理未畅。是宜廣释。令 <lb ed="X" n="0548b04"/><lb ed="R072" n="0264a03"/>義昭然。以生解故。信心一分。说四种信五种修行。 <lb ed="X" n="0548b05"/><lb ed="R072" n="0264a04"/>令诸众生。信根成熟。入不退故。此上三分。是前因 <lb ed="X" n="0548b06"/><lb ed="R072" n="0264a05"/>缘所起。是後一分所劝。由是俱号正宗。<anchor xml:id="nkr_note_add_0548b0601" n="0548b0601"/><anchor xml:id="beg0548b0601" n="0548b0601"/>已<anchor xml:id="end0548b0601"/>知论文 <lb ed="X" n="0548b07"/><lb ed="R072" n="0264a06"/>三分大节。应知能解疏文若何。以疏前有序为序 <lb ed="X" n="0548b08"/><lb ed="R072" n="0264a07"/>分。开章<anchor xml:id="nkr_note_add_0548b0801" n="0548b0801"/><anchor xml:id="beg0548b0801" n="0548b0801"/>已<anchor xml:id="end0548b0801"/>下为正宗分。後文既无申述迴向。乃阙 <lb ed="X" n="0548b09"/><lb ed="R072" n="0264a08"/>流通。既而三分不具。即分为二。初总叙宗旨。二开 <lb ed="X" n="0548b10"/><lb ed="R072" n="0264a09"/>章释文。今初总叙也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0548b11"/><lb ed="R072" n="0264a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0548b1101">序</p></cb:div> <lb ed="X" n="0548b12"/><lb ed="R072" n="0264a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0548b1201">【记】此即疏主所撰也。序有二義。序者。叙也。谓叙述 <lb ed="X" n="0548b13"/><lb ed="R072" n="0264a12"/>一论之大意故。又训緖也。即制疏入作之端緖故。 <lb ed="X" n="0548b14"/><lb ed="R072" n="0264a13"/>今是初一義也。</p> <lb ed="X" n="0548b15"/><lb ed="R072" n="0264a14"/><p xml:id="pX45p0548b1501">△序中分二。初叙论大意。二造论因由。</p><p xml:id="pX45p0548b1516" cb:place="inline">初叙论 <lb ed="X" n="0548b16"/><lb ed="R072" n="0264a15"/>大意<note place="inline">四</note>。初叙一心法。二显真如门。三明生灭门。四 <lb ed="X" n="0548b17"/><lb ed="R072" n="0264a16"/>二门不二。</p> <lb ed="X" n="0548b18"/><lb ed="R072" n="0264a17"/><p xml:id="pX45p0548b1801">【记】所以列此四者。盖叙一论之大意。莫越于斯。从 <lb ed="X" n="0548b19"/><lb ed="R072" n="0264a18"/>始至末。摄无不尽。</p> <lb ed="X" n="0548b20"/><lb ed="R072" n="0264b01"/><p xml:id="pX45p0548b2001">△初叙一心法。</p> <lb ed="X" n="0548b21"/><lb ed="R072" n="0264b02"/><p xml:id="pX45p0548b2101">【记】初叙一心法者。立義文云。所言法者。谓众生心。 <lb ed="X" n="0548b22"/><lb ed="R072" n="0264b03"/>是心则摄一切世间出世间法。依于此心。显示摩 <lb ed="X" n="0548b23"/><lb ed="R072" n="0264b04"/>诃衍義。解释文云。显示正義者。依一心法。有二种 <lb ed="X" n="0548b24"/><lb ed="R072" n="0264b05"/>门。乃至二门不相捨離等。故此叙之也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0548c" n="0548c"/> <lb ed="X" n="0548c01"/><lb ed="R072" n="0264b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0548c0101">夫真心寥廓。绝言象于筌<g ref="#CB04590">罤</g>。冲漠希夷。忘境智于能 <lb ed="X" n="0548c02"/><lb ed="R072" n="0264b07"/>所。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0548c03"/><lb ed="R072" n="0264b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0548c0301">【记】夫者。发语之词也。如云。夫孝。德之本。教之所由 <lb ed="X" n="0548c04"/><lb ed="R072" n="0264b09"/>生。又云。夫易。廣矣大矣。或句中句下。皆助语词也。 <lb ed="X" n="0548c05"/><lb ed="R072" n="0264b10"/>真心二字。正指法体。真。谓真实。拣非伪忘。心谓灵 <lb ed="X" n="0548c06"/><lb ed="R072" n="0264b11"/>鉴。要妙中实。凡言于心。然有其四。一者。梵语讫利 <lb ed="X" n="0548c07"/><lb ed="R072" n="0264b12"/><g ref="#CB00501">驮</g>耶。此云肉团心。即人之心藏也。其色赤。形如莲 <lb ed="X" n="0548c08"/><lb ed="R072" n="0264b13"/>华。上有七葉。色法所摄。二者。质多。此云集起。即第 <lb ed="X" n="0548c09"/><lb ed="R072" n="0264b14"/>八阿赖耶识。以能集诸种子。起现行故。三者。缘虑 <lb ed="X" n="0548c10"/><lb ed="R072" n="0264b15"/>心。此通八识心王。以各能缘虑自分境故。四者。乾 <lb ed="X" n="0548c11"/><lb ed="R072" n="0264b16"/>栗<g ref="#CB00501">驮</g>。此云坚实心。谓<persName>如来</persName>藏。自性淸净不生不灭 <lb ed="X" n="0548c12"/><lb ed="R072" n="0264b17"/>心也。今所明者。正是此尔。所言真者。拣馀心故。若 <lb ed="X" n="0548c13"/><lb ed="R072" n="0264b18"/>称实言之。但是一心。贯于真妄。以论标立为大乘 <lb ed="X" n="0548c14"/><lb ed="R072" n="0265a01"/>法体。即总相心也。于一心中。方开二门。今虽云真。 <lb ed="X" n="0548c15"/><lb ed="R072" n="0265a02"/>乃是以别显总。此心若在初门。但名真如。若在後 <lb ed="X" n="0548c16"/><lb ed="R072" n="0265a03"/>门。但名本觉。应知真心是总。真如是别。</p><p xml:id="pX45p0548c1616" cb:place="inline">寥。谓空寂。 <lb ed="X" n="0548c17"/><lb ed="R072" n="0265a04"/>廓。谓旷大。空即中无妄染。寂乃其性湛然。旷谓德 <lb ed="X" n="0548c18"/><lb ed="R072" n="0265a05"/>用无边。大则体周法界。故下文云。从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0548c1801" n="0548c1801"/><anchor xml:id="beg0548c1801" n="0548c1801"/>已<anchor xml:id="end0548c1801"/>来。一切 <lb ed="X" n="0548c19"/><lb ed="R072" n="0265a06"/>染法不相应故。此心之空義也。又经云。妙觉湛然。 <lb ed="X" n="0548c20"/><lb ed="R072" n="0265a07"/>周遍法界。斯寂義也。又经云。觉性遍满圆无际故。 <lb ed="X" n="0548c21"/><lb ed="R072" n="0265a08"/>当知六根遍满法界。乃至八万四千陀罗尼门遍 <lb ed="X" n="0548c22"/><lb ed="R072" n="0265a09"/>满法界。斯旷義也。又下论云。是一法界大总相法 <lb ed="X" n="0548c23"/><lb ed="R072" n="0265a10"/>门体等。则大義也。既而淸净本然。周遍法界。湛然 <lb ed="X" n="0548c24"/><lb ed="R072" n="0265a11"/>常住。妙德无边。由是乃云真心寥廓。故花严疏云。 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0549a" n="0549a"/> <lb ed="X" n="0549a01"/><lb ed="R072" n="0265a12"/>寂寥虚旷。冲深包博。总赅万有。即是一心也。问。太 <lb ed="X" n="0549a02"/><lb ed="R072" n="0265a13"/>虚空界。亦空寂。亦旷大。与心何异。答。太虚则以无 <lb ed="X" n="0549a03"/><lb ed="R072" n="0265a14"/>为体。故云空。一向凝然。故云寂。阙其德用。旷義不 <lb ed="X" n="0549a04"/><lb ed="R072" n="0265a15"/>成。为心所包。大義无准。岂同真心。弥满淸净。中不 <lb ed="X" n="0549a05"/><lb ed="R072" n="0265a16"/>容他。德用无边。性起为相。冲虚妙粹。炳焕灵明。越 <lb ed="X" n="0549a06"/><lb ed="R072" n="0265a17"/>彼太虚。方之海印耶。此上则显。心。之。德。相。也。绝言 <lb ed="X" n="0549a07"/><lb ed="R072" n="0265a18"/>下。明。心。之。離。过。绝。谓断绝于辞也。言。谓语言。即闻 <lb ed="X" n="0549a08"/><lb ed="R072" n="0265b01"/>慧境。象。谓似像。属于義也。即思慧境。故系辞云。圣 <lb ed="X" n="0549a09"/><lb ed="R072" n="0265b02"/>人有以见天下之<g ref="#CB07411">赜</g>。而拟诸形容。象其物宜。是故 <lb ed="X" n="0549a10"/><lb ed="R072" n="0265b03"/>谓之象。筌。是捕鱼之器。<g ref="#CB04590">罤</g>。即网兔之具。此二即言 <lb ed="X" n="0549a11"/><lb ed="R072" n="0265b04"/>象喩也。今显真心。不可思议。言语道断。心行处灭。 <lb ed="X" n="0549a12"/><lb ed="R072" n="0265b05"/>故云绝也。谓心体離言。非可以言语取。心体離念。 <lb ed="X" n="0549a13"/><lb ed="R072" n="0265b06"/>不可以识情求。口谈词丧。心缘虑亡。故下文云。从 <lb ed="X" n="0549a14"/><lb ed="R072" n="0265b07"/>本<anchor xml:id="nkr_note_add_0549a1401" n="0549a1401"/><anchor xml:id="beg0549a1401" n="0549a1401"/>已<anchor xml:id="end0549a1401"/>来。離言说相。離心缘相。又云。非色非心。非智 <lb ed="X" n="0549a15"/><lb ed="R072" n="0265b08"/>非识。非有非无。毕竟不可说相等。皆明心離过也。 <lb ed="X" n="0549a16"/><lb ed="R072" n="0265b09"/>筌<g ref="#CB04590">罤</g>喩言象者。<g ref="#CB04590">罤</g>能网兔。喩言能取象。筌能捕鱼。 <lb ed="X" n="0549a17"/><lb ed="R072" n="0265b10"/>喩象能取意。今法喩双擧者。为成文故。然筌<g ref="#CB04590">罤</g>之 <lb ed="X" n="0549a18"/><lb ed="R072" n="0265b11"/>语。是周易略例正文。故彼文云。言生于象。故可寻 <lb ed="X" n="0549a19"/><lb ed="R072" n="0265b12"/>言以观象。象生于意。故可寻象以观意。意以象尽。 <lb ed="X" n="0549a20"/><lb ed="R072" n="0265b13"/>象以言著。故得意忘象。得象忘言。犹<g ref="#CB04590">罤</g>者所以在 <lb ed="X" n="0549a21"/><lb ed="R072" n="0265b14"/>兔。得兔而忘<g ref="#CB04590">罤</g>。筌者所以在鱼。得鱼而忘筌。然则 <lb ed="X" n="0549a22"/><lb ed="R072" n="0265b15"/>言者。象之<g ref="#CB04590">罤</g>也。象者。意之筌也。存言者。非得象。存 <lb ed="X" n="0549a23"/><lb ed="R072" n="0265b16"/>象者。非得意。象生于意。而存象焉。则所存者。乃非 <lb ed="X" n="0549a24"/><lb ed="R072" n="0265b17"/>其象也。言生于象。而存言焉。则所存者。乃非其言 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0549b" n="0549b"/> <lb ed="X" n="0549b01"/><lb ed="R072" n="0265b18"/>也。然易中擧此。明寻言得象。寻象得意。得意须忘 <lb ed="X" n="0549b02"/><lb ed="R072" n="0266a01"/>象。得象须忘言。苟不能忘。皆非得旨。此乃约人以 <lb ed="X" n="0549b03"/><lb ed="R072" n="0266a02"/>明。劝人捨筌。今文但约本性。直就法体。说離言象。 <lb ed="X" n="0549b04"/><lb ed="R072" n="0266a03"/>非约劝修。虽借彼文。不同彼意。冲漠下。别约横竖 <lb ed="X" n="0549b05"/><lb ed="R072" n="0266a04"/>以显心。之。德。相。冲。谓深也。此明心之体性。竖穷三 <lb ed="X" n="0549b06"/><lb ed="R072" n="0266a05"/>际而洞然无底。故经云。甚深法性。诸<persName>佛</persName>行处。又云。 <lb ed="X" n="0549b07"/><lb ed="R072" n="0266a06"/>幽<g ref="#CB15035">邃</g>深远等。漠。谓沙漠。此显心之德相。横遍十方 <lb ed="X" n="0549b08"/><lb ed="R072" n="0266a07"/>而旷然无边。故经云。觉遍十方界。本性圆满故。此 <lb ed="X" n="0549b09"/><lb ed="R072" n="0266a08"/>乃穷三际而三际不迁。遍十方而十方无外。又冲。 <lb ed="X" n="0549b10"/><lb ed="R072" n="0266a09"/>谓刚柔得所。漠。谓名目难及。以此心性。虽体離相 <lb ed="X" n="0549b11"/><lb ed="R072" n="0266a10"/>而随缘成事。虽随缘起而本性不变。此随缘不变 <lb ed="X" n="0549b12"/><lb ed="R072" n="0266a11"/>之体。不可以智知识识名言名目。故云冲漠也。经 <lb ed="X" n="0549b13"/><lb ed="R072" n="0266a12"/>云。不染而染。难可了知。染而不染。难可了知。希。谓 <lb ed="X" n="0549b14"/><lb ed="R072" n="0266a13"/>无声。夷。谓无色。老子云。听之不闻曰希。视之不见 <lb ed="X" n="0549b15"/><lb ed="R072" n="0266a14"/>曰夷。此乃重显深廣之相。深故听之不闻。廣故视 <lb ed="X" n="0549b16"/><lb ed="R072" n="0266a15"/>之不见。谓此心体。唯证相应。非是见闻之所及故。 <lb ed="X" n="0549b17"/><lb ed="R072" n="0266a16"/>忘境等者。此亦显心。離。过。忘。谓于法不记。斯亦绝 <lb ed="X" n="0549b18"/><lb ed="R072" n="0266a17"/>无之義。境。谓所证之理。智。谓能证之心。凡言境智 <lb ed="X" n="0549b19"/><lb ed="R072" n="0266a18"/>能所者。盖约反迷从悟。对染说净。皆属生灭。今此 <lb ed="X" n="0549b20"/><lb ed="R072" n="0266b01"/>显示非染净之一心。绝迷悟之极致。尙不可立真 <lb ed="X" n="0549b21"/><lb ed="R072" n="0266b02"/>妄之名。岂存乎能所境智。故楞伽云。无有<persName>佛</persName>涅槃。 <lb ed="X" n="0549b22"/><lb ed="R072" n="0266b03"/>亦无涅槃<persName>佛</persName>。远離觉所觉。又圆觉云。觉所觉者。不 <lb ed="X" n="0549b23"/><lb ed="R072" n="0266b04"/>離尘故。以一心之体。绝凡圣。亡因果。離性離相。不 <lb ed="X" n="0549b24"/><lb ed="R072" n="0266b05"/>有不无。焉可更言境智能所。故云忘也。楞严云。性 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0549c" n="0549c"/> <lb ed="X" n="0549c01"/><lb ed="R072" n="0266b06"/>真常中。求于去来迷悟生死。了无所得。斯之谓欤。</p> <lb ed="X" n="0549c02"/><lb ed="R072" n="0266b07"/><p xml:id="pX45p0549c0201">△二显真如门。</p> <lb ed="X" n="0549c03"/><lb ed="R072" n="0266b08"/><p xml:id="pX45p0549c0301">【记】前门但约绝待。亡诠旨。離性相。故云寥廓冲漠 <lb ed="X" n="0549c04"/><lb ed="R072" n="0266b09"/>等。今门约对生灭。显不生灭。待妄立真。故云真如 <lb ed="X" n="0549c05"/><lb ed="R072" n="0266b10"/>门即下立義文云。是心真如相。即示摩诃衍体故。 <lb ed="X" n="0549c06"/><lb ed="R072" n="0266b11"/>解释文云。心真如者。即一法界大总相法门体。所 <lb ed="X" n="0549c07"/><lb ed="R072" n="0266b12"/>谓心性不生不灭乃至云。以離念境界。唯证相应 <lb ed="X" n="0549c08"/><lb ed="R072" n="0266b13"/>故。今疏叙彼也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0549c09"/><lb ed="R072" n="0266b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0549c0901">非生非灭。四相之所不迁。无去无来。三际莫之能易。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0549c10"/><lb ed="R072" n="0266b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0549c1001">【记】非。无也。不也。然生灭与不生灭。须约三性分别。 <lb ed="X" n="0549c11"/><lb ed="R072" n="0266b16"/>且约三性自相说者。谓遍计妄法。一向生灭。圆成 <lb ed="X" n="0549c12"/><lb ed="R072" n="0266b17"/>实性。一向不生灭。依他假法。相同遍计。似生似灭。 <lb ed="X" n="0549c13"/><lb ed="R072" n="0266b18"/>性是圆成。不生不灭。若称实言之。则三性皆无生 <lb ed="X" n="0549c14"/><lb ed="R072" n="0267a01"/>灭。虽然。且无義不同。何则。谓遍计。即无法可生。无 <lb ed="X" n="0549c15"/><lb ed="R072" n="0267a02"/>法可灭。如绳上蛇。依他。乃即生无生。即灭无灭。如 <lb ed="X" n="0549c16"/><lb ed="R072" n="0267a03"/>麻上绳。圆成。即中无前二生灭之法。如麻上无绳 <lb ed="X" n="0549c17"/><lb ed="R072" n="0267a04"/>无蛇。唯识颂云。初即相无性。次无自然性。後由远 <lb ed="X" n="0549c18"/><lb ed="R072" n="0267a05"/>離前。所执我法性。圆成实性。即是真如。故云非生 <lb ed="X" n="0549c19"/><lb ed="R072" n="0267a06"/>灭也。然此但明圆成。当体不生不灭。亦不和会泯 <lb ed="X" n="0549c20"/><lb ed="R072" n="0267a07"/>于生灭之法。故圆觉云。<persName>如来</persName>寂灭性。未曾有始终。 <lb ed="X" n="0549c21"/><lb ed="R072" n="0267a08"/>故下文云。所谓心性不生不灭。又云。非前际生。非 <lb ed="X" n="0549c22"/><lb ed="R072" n="0267a09"/>後际灭。毕竟恒常等。此即显真心不变也。四相等 <lb ed="X" n="0549c23"/><lb ed="R072" n="0267a10"/>者。四相有三种。一。微细四相。谓一刹那有九百生 <lb ed="X" n="0549c24"/><lb ed="R072" n="0267a11"/>灭。但是有为。皆为所迁。即生住异灭也。二。果报四 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0550a" n="0550a"/> <lb ed="X" n="0550a01"/><lb ed="R072" n="0267a12"/>相。即生老病死。涅槃经中。名为四山。如彼经云。有 <lb ed="X" n="0550a02"/><lb ed="R072" n="0267a13"/>四大山。从四方来。欲害人民。当有何计而能免彼。 <lb ed="X" n="0550a03"/><lb ed="R072" n="0267a14"/>波斯匿言。设有此来。无逃避处。唯当专念持戒布 <lb ed="X" n="0550a04"/><lb ed="R072" n="0267a15"/>施。<persName>佛</persName>赞善哉。我说四山。即是众生生老病死。常来 <lb ed="X" n="0550a05"/><lb ed="R072" n="0267a16"/>逼切人等。三。一期四相。谓始从迷真。终至造业。八 <lb ed="X" n="0550a06"/><lb ed="R072" n="0267a17"/>相生灭。通束为四。谓生相有一。住相有四。异相有 <lb ed="X" n="0550a07"/><lb ed="R072" n="0267a18"/>二。灭相有一。若反迷断时。始从初信止灭相。终至 <lb ed="X" n="0550a08"/><lb ed="R072" n="0267b01"/>十地断生相。如下具明。今言不迁者。即微细四相。 <lb ed="X" n="0550a09"/><lb ed="R072" n="0267b02"/>兼于馀二。以四相<anchor xml:id="nkr_note_add_0550a0901" n="0550a0901"/><anchor xml:id="beg0550a0901" n="0550a0901"/>但<anchor xml:id="end0550a0901"/>迁有为之法。心是无为。非所 <lb ed="X" n="0550a10"/><lb ed="R072" n="0267b03"/>作性。故不能迁。文中略擧初後以摄中间。故云非 <lb ed="X" n="0550a11"/><lb ed="R072" n="0267b04"/>生灭也。无去来者。谓此真心。不向前际去。不从後 <lb ed="X" n="0550a12"/><lb ed="R072" n="0267b05"/>际来。亦不现在住。现在住者。即是诸有为法。故唯 <lb ed="X" n="0550a13"/><lb ed="R072" n="0267b06"/>识云。住表此法暂有用。今不同彼。故云无也。三际 <lb ed="X" n="0550a14"/><lb ed="R072" n="0267b07"/>等者。际。时限也。莫。无也。易。谓变改。三际虽是能易 <lb ed="X" n="0550a15"/><lb ed="R072" n="0267b08"/>之法。<anchor xml:id="nkr_note_add_0550a1501" n="0550a1501"/><anchor xml:id="beg0550a1501" n="0550a1501"/>但<anchor xml:id="end0550a1501"/>能迁变有为。令其改易。心非有为。故不能 <lb ed="X" n="0550a16"/><lb ed="R072" n="0267b09"/>易。净名云。但以文字数。故说有三世。非谓菩提。有 <lb ed="X" n="0550a17"/><lb ed="R072" n="0267b10"/>去来今。</p> <lb ed="X" n="0550a18"/><lb ed="R072" n="0267b11"/><p xml:id="pX45p0550a1801">△三明生灭门。</p> <lb ed="X" n="0550a19"/><lb ed="R072" n="0267b12"/><p xml:id="pX45p0550a1901">【记】叙生灭者。即下立義文云。是心生灭因缘相。能 <lb ed="X" n="0550a20"/><lb ed="R072" n="0267b13"/>示摩诃衍自体相用故。解释文云。心生灭者。依如 <lb ed="X" n="0550a21"/><lb ed="R072" n="0267b14"/>来藏。有生灭心。所谓不生不灭。与生灭和合。乃至 <lb ed="X" n="0550a22"/><lb ed="R072" n="0267b15"/>此非心识分别能知。以真如自在用義故。今叙之 <lb ed="X" n="0550a23"/><lb ed="R072" n="0267b16"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0550a24"/><lb ed="R072" n="0267b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0550a2401">但以无住为性。随派分歧。逐迷悟而陞沉。任因缘而 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0550b" n="0550b"/> <lb ed="X" n="0550b01"/><lb ed="R072" n="0267b18"/>起灭。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0550b02"/><lb ed="R072" n="0268a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0550b0201">【记】文中初句标生。灭。所。以。馀句释生。灭。之。相。但者。 <lb ed="X" n="0550b03"/><lb ed="R072" n="0268a02"/>语词也。以。由也。此性虽寂寥虚旷。冲深包博。非生 <lb ed="X" n="0550b04"/><lb ed="R072" n="0268a03"/>非灭。不垢不净。然不住此一向寂灭非染净中。而 <lb ed="X" n="0550b05"/><lb ed="R072" n="0268a04"/>随彼能熏。成一切法。随染。即九相生灭。随净。即三 <lb ed="X" n="0550b06"/><lb ed="R072" n="0268a05"/>乘圣道。皆由真如以无住为其种姓。亦由性是无 <lb ed="X" n="0550b07"/><lb ed="R072" n="0268a06"/>住。故能然也。净名云。从无住本。立一切法。楞严云。 <lb ed="X" n="0550b08"/><lb ed="R072" n="0268a07"/>本此无住。以立世界及诸众生。非同他宗明真如 <lb ed="X" n="0550b09"/><lb ed="R072" n="0268a08"/>体。一向坚密。犹如玉石。不受熏习。不能随缘。但说 <lb ed="X" n="0550b10"/><lb ed="R072" n="0268a09"/>赖耶为染净本。受熏持种也。随派句。喩。明。也。水分 <lb ed="X" n="0550b11"/><lb ed="R072" n="0268a10"/>流。谓之派。路分径。谓之岐。今取岐派。共为一喩。谓 <lb ed="X" n="0550b12"/><lb ed="R072" n="0268a11"/>如一源之水。随何歧路。分流成派。真心亦尔。随何 <lb ed="X" n="0550b13"/><lb ed="R072" n="0268a12"/>因缘。作凡圣等。如下即明。逐迷下。正辨生。灭。之。相。 <lb ed="X" n="0550b14"/><lb ed="R072" n="0268a13"/>逐。随也。任从也。迷则偝觉合尘。悟则偝尘合觉。然 <lb ed="X" n="0550b15"/><lb ed="R072" n="0268a14"/>其迷悟。各具因缘。迷中以无明为因。境界为缘。悟 <lb ed="X" n="0550b16"/><lb ed="R072" n="0268a15"/>中以本觉内熏为因。师教外熏为缘。若随从迷中 <lb ed="X" n="0550b17"/><lb ed="R072" n="0268a16"/>因缘。即沉于生死。则一切有漏染法起。一切无漏 <lb ed="X" n="0550b18"/><lb ed="R072" n="0268a17"/>净法灭<note place="inline">灭即隐灭</note>若随从悟中因缘。即升于觉路。则一 <lb ed="X" n="0550b19"/><lb ed="R072" n="0268a18"/>切无漏净法起。一切有漏染法灭<note place="inline">灭即亡灭</note>。如下文说。 <lb ed="X" n="0550b20"/><lb ed="R072" n="0268b01"/>无明为因生三细。境界为缘生六粗。即沉沦五道。 <lb ed="X" n="0550b21"/><lb ed="R072" n="0268b02"/>是为逐迷也。本觉内熏为因。师教外熏为缘。发解 <lb ed="X" n="0550b22"/><lb ed="R072" n="0268b03"/>起行。即超升<persName>佛</persName>果。是为从悟也。迷之与悟。皆是性 <lb ed="X" n="0550b23"/><lb ed="R072" n="0268b04"/>为。迷悟虽殊。不思议一。故经云。无始时来性。一切 <lb ed="X" n="0550b24"/><lb ed="R072" n="0268b05"/>法依止。由此有诸趣。及证涅槃果。花严经中性起 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0550c" n="0550c"/> <lb ed="X" n="0550c01"/><lb ed="R072" n="0268b06"/>法门。即斯義也。又涅槃云。<persName>佛</persName>性随流成众味等。楞 <lb ed="X" n="0550c02"/><lb ed="R072" n="0268b07"/>严云。譬如虚空。体非群相。而不拒彼诸相发挥。日 <lb ed="X" n="0550c03"/><lb ed="R072" n="0268b08"/>照则明。雲屯则暗等。皆显真如不住自性。随缘成 <lb ed="X" n="0550c04"/><lb ed="R072" n="0268b09"/>法也。</p> <lb ed="X" n="0550c05"/><lb ed="R072" n="0268b10"/><p xml:id="pX45p0550c0501">△四二门不二。</p> <lb ed="X" n="0550c06"/><lb ed="R072" n="0268b11"/><p xml:id="pX45p0550c0601">【记】上说真如生灭。其義迢然。虽行相不同。然理归 <lb ed="X" n="0550c07"/><lb ed="R072" n="0268b12"/>一揆。二而不二。故有此门。即下解释文云。复次显 <lb ed="X" n="0550c08"/><lb ed="R072" n="0268b13"/>示从生灭门即入真如门。所谓推求五阴色之与 <lb ed="X" n="0550c09"/><lb ed="R072" n="0268b14"/>心。六尘境界。毕竟无念。乃至若能观察知心无念。 <lb ed="X" n="0550c10"/><lb ed="R072" n="0268b15"/>即得随顺入真如门。今此叙之也。</p> <lb ed="X" n="0550c11"/><lb ed="R072" n="0268b16"/><p xml:id="pX45p0550c1101">△科中分三。初法。二喩。三结。</p><p xml:id="pX45p0550c1112" cb:place="inline">初法<note place="inline">二</note>先正明不 <lb ed="X" n="0550c12"/><lb ed="R072" n="0268b17"/>二。次释成无碍。</p><p xml:id="pX45p0550c1207" cb:place="inline">先正明不二。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0550c13"/><lb ed="R072" n="0268b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0550c1301">虽复繁兴鼓跃。未始动于心源。静谧虚凝。未尝乖于 <lb ed="X" n="0550c14"/><lb ed="R072" n="0269a01"/>业果。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0550c15"/><lb ed="R072" n="0269a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0550c1501">【记】文中四句。前二句明生。灭。不。碍。真。如。後二句明 <lb ed="X" n="0550c16"/><lb ed="R072" n="0269a03"/>真。如。不。碍。生。灭。既互不相碍。即不二之義也。今初。 <lb ed="X" n="0550c17"/><lb ed="R072" n="0269a04"/>明生。灭。不。碍。真。如。虽复者。词含纵夺。贯下二句。繁。 <lb ed="X" n="0550c18"/><lb ed="R072" n="0269a05"/>多。兴。起。鼓。动。跃。跳也。繁则染净多途。兴则新新生 <lb ed="X" n="0550c19"/><lb ed="R072" n="0269a06"/>起。鼓则体非常住。跃则相不久停。以染净因缘。繁 <lb ed="X" n="0550c20"/><lb ed="R072" n="0269a07"/>多兴起。鼓动跳跃。念念生灭。未曾暂住。虽不暂住。 <lb ed="X" n="0550c21"/><lb ed="R072" n="0269a08"/>而其体不变。不变之性。即是心源。心源即未尝有 <lb ed="X" n="0550c22"/><lb ed="R072" n="0269a09"/>动。故下文云。觉心初起。心无初相。圆觉云。觉者如 <lb ed="X" n="0550c23"/><lb ed="R072" n="0269a10"/>虚空。平等不动转。又下文云。虽念因缘善恶果报。 <lb ed="X" n="0550c24"/><lb ed="R072" n="0269a11"/>而亦即念性不可得。故云未始等。</p><p xml:id="pX45p0550c2414" cb:place="inline">静谧下。二。明。真 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0551a" n="0551a"/> <lb ed="X" n="0551a01"/><lb ed="R072" n="0269a12"/>如不碍生灭。谧。亦静也。静中之静。故名为谧。静则 <lb ed="X" n="0551a02"/><lb ed="R072" n="0269a13"/>相非生灭。谧则体绝有无。虚乃无碍圆通。凝则寂 <lb ed="X" n="0551a03"/><lb ed="R072" n="0269a14"/>而常照。又无惑之喧烦曰静。无业之迁流曰谧。離 <lb ed="X" n="0551a04"/><lb ed="R072" n="0269a15"/>色之质碍曰虚。非心之生灭曰凝。虽真体若是。而 <lb ed="X" n="0551a05"/><lb ed="R072" n="0269a16"/>用常随缘。随缘之用。为业为果。善恶乐苦。形影不 <lb ed="X" n="0551a06"/><lb ed="R072" n="0269a17"/>差。故云未尝乖等。尝。曾也。乖。违也。业因果报。皆通 <lb ed="X" n="0551a07"/><lb ed="R072" n="0269a18"/>善恶漏与无漏。即不动真际而建立诸法。故净名 <lb ed="X" n="0551a08"/><lb ed="R072" n="0269b01"/>云。无我无造无受者。所作之业亦不忘。下文云。虽 <lb ed="X" n="0551a09"/><lb ed="R072" n="0269b02"/>念诸法自性不生。而复即念善恶苦乐等报不失 <lb ed="X" n="0551a10"/><lb ed="R072" n="0269b03"/>不壞。</p> <lb ed="X" n="0551a11"/><lb ed="R072" n="0269b04"/><p xml:id="pX45p0551a1101">△次释成无碍。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0551a12"/><lb ed="R072" n="0269b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0551a1201">故使不变性而缘起。染净恒殊。不捨缘而即真。凡圣 <lb ed="X" n="0551a13"/><lb ed="R072" n="0269b06"/>致一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0551a14"/><lb ed="R072" n="0269b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0551a1401">【记】故下。先。释真如不碍生灭。故使者。因前起後之 <lb ed="X" n="0551a15"/><lb ed="R072" n="0269b08"/>词。亦通下二句。故者。所以義。使。令也。由前真如不 <lb ed="X" n="0551a16"/><lb ed="R072" n="0269b09"/>碍生灭。所以令其不变之真体。任运随缘。起成染 <lb ed="X" n="0551a17"/><lb ed="R072" n="0269b10"/>净。染净二字。无法不摄。从来不同。非适今也。故云 <lb ed="X" n="0551a18"/><lb ed="R072" n="0269b11"/>恒殊。然此染净。全性所起。故下文云。譬如种种瓦 <lb ed="X" n="0551a19"/><lb ed="R072" n="0269b12"/>器。皆同微尘性相。如是无漏无明。皆同真如性相。 <lb ed="X" n="0551a20"/><lb ed="R072" n="0269b13"/>不捨下。二释生灭不碍真如。由无碍故。所以令其 <lb ed="X" n="0551a21"/><lb ed="R072" n="0269b14"/>不捨差别妄缘。即是一真如性。妄缘差别。凡圣收 <lb ed="X" n="0551a22"/><lb ed="R072" n="0269b15"/>尽。凡圣相异。而体是一。一体之内。本无凡圣。故云 <lb ed="X" n="0551a23"/><lb ed="R072" n="0269b16"/>致一。致理趣遂也。故下文云。一切凡夫声闻缘觉 <lb ed="X" n="0551a24"/><lb ed="R072" n="0269b17"/>菩萨诸<persName>佛</persName>。非前际生。非後际灭。毕竟恒常等。圆觉 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0551b" n="0551b"/> <lb ed="X" n="0551b01"/><lb ed="R072" n="0269b18"/>云。于实相中。实无菩萨及诸众生。又云。众生国土。 <lb ed="X" n="0551b02"/><lb ed="R072" n="0270a01"/>同一法性。</p> <lb ed="X" n="0551b03"/><lb ed="R072" n="0270a02"/><p xml:id="pX45p0551b0301">△二喩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0551b04"/><lb ed="R072" n="0270a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0551b0401">其犹波无异湿之动。故即水以辨于波。水无异动之 <lb ed="X" n="0551b05"/><lb ed="R072" n="0270a04"/>湿。故即波以明于水。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0551b06"/><lb ed="R072" n="0270a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0551b0601">【记】此中前喩真如不碍生灭。其者。指法之词。犹。如 <lb ed="X" n="0551b07"/><lb ed="R072" n="0270a06"/>也。波动。喩生灭染净不同。水湿。喩真如一体无异。 <lb ed="X" n="0551b08"/><lb ed="R072" n="0270a07"/>波以动为相。水以湿为性。初句反显。以喩生灭门 <lb ed="X" n="0551b09"/><lb ed="R072" n="0270a08"/>中。无有异真如之染净也。故云波无等。故即下。顺 <lb ed="X" n="0551b10"/><lb ed="R072" n="0270a09"/>喩。由不异故。遂能即于一心而辨生灭。故云即水 <lb ed="X" n="0551b11"/><lb ed="R072" n="0270a10"/>等。即喩前文不变性而缘起。染净恒殊也。水无下。 <lb ed="X" n="0551b12"/><lb ed="R072" n="0270a11"/>二喩生灭不碍真如。初句。反显。以喩真如门中。无 <lb ed="X" n="0551b13"/><lb ed="R072" n="0270a12"/>有异染净之一心也。故云水无等。次句。顺喩。由不 <lb ed="X" n="0551b14"/><lb ed="R072" n="0270a13"/>异故。遂能即彼生灭而显真如。故云即波等。此喩 <lb ed="X" n="0551b15"/><lb ed="R072" n="0270a14"/>前文不捨缘而即真。凡圣致一也。</p> <lb ed="X" n="0551b16"/><lb ed="R072" n="0270a15"/><p xml:id="pX45p0551b1601">△三结。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0551b17"/><lb ed="R072" n="0270a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0551b1701">是以动静交彻。真俗双融。生死涅槃。夷齐同贯。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0551b18"/><lb ed="R072" n="0270a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0551b1801">【记】是以二字。结指之词。动静等三对。说有通别。通 <lb ed="X" n="0551b19"/><lb ed="R072" n="0270a18"/>则不出真如生灭两義。谓动俗生死。即生灭。馀皆 <lb ed="X" n="0551b20"/><lb ed="R072" n="0270b01"/>真如。别则动静约喩。真俗约谛。生死涅槃约染净。 <lb ed="X" n="0551b21"/><lb ed="R072" n="0270b02"/>此诸二法。本不相是。法相迢然。今以一性通之。令 <lb ed="X" n="0551b22"/><lb ed="R072" n="0270b03"/>动静无别。真俗不殊。染净同体一无所异。良以性 <lb ed="X" n="0551b23"/><lb ed="R072" n="0270b04"/>起为相。境智历然。相得性融。身心廓尔。故下文云。 <lb ed="X" n="0551b24"/><lb ed="R072" n="0270b05"/>如大海水。因风波动。风相水相。不相捨離。又经云。 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0551c" n="0551c"/> <lb ed="X" n="0551c01"/><lb ed="R072" n="0270b06"/>二谛幷非双。恒乖未曾各。又大集云。生死涅槃。二 <lb ed="X" n="0551c02"/><lb ed="R072" n="0270b07"/>界平等。即是<persName>佛</persName>界。此中交彻双融夷齐一贯等。正 <lb ed="X" n="0551c03"/><lb ed="R072" n="0270b08"/>显前二法不二之语。彻通融和夷平齐等贯。通也。 <lb ed="X" n="0551c04"/><lb ed="R072" n="0270b09"/>对文可见。然上四门。旨趣微妙。初则标本以彰末。 <lb ed="X" n="0551c05"/><lb ed="R072" n="0270b10"/>使万有星罗于義天。後则摄末以归本。俾群象泯 <lb ed="X" n="0551c06"/><lb ed="R072" n="0270b11"/>同于性海。乍舒乍卷。或存或亡。法乃同时。義无前 <lb ed="X" n="0551c07"/><lb ed="R072" n="0270b12"/>後。由是阿鼻依正。全处极圣之自心。毘卢身土。不 <lb ed="X" n="0551c08"/><lb ed="R072" n="0270b13"/>逾下凡之一念。圆实之旨。在此显焉。</p><p xml:id="pX45p0551c0815" cb:place="inline">问。初叙一心。 <lb ed="X" n="0551c09"/><lb ed="R072" n="0270b14"/>後辨二门不二。亦即一心。初後何别。答。初之一心。 <lb ed="X" n="0551c10"/><lb ed="R072" n="0270b15"/>心当能起。後之一心。心当所归。虽前後体同。且始 <lb ed="X" n="0551c11"/><lb ed="R072" n="0270b16"/>终義异。以本是一心。離名绝相。由其迷悟。万法随 <lb ed="X" n="0551c12"/><lb ed="R072" n="0270b17"/>生。生法本空。一切唯识。识如幻梦。但是一心。由是 <lb ed="X" n="0551c13"/><lb ed="R072" n="0270b18"/>论依法说。疏约论明。次第四门。故无所越。一论之 <lb ed="X" n="0551c14"/><lb ed="R072" n="0271a01"/>旨。其在兹焉。</p> <lb ed="X" n="0551c15"/><lb ed="R072" n="0271a02"/><p xml:id="pX45p0551c1501">△二明造因由<note place="inline">二</note>。初反显。二正明。</p><p xml:id="pX45p0551c1514" cb:place="inline">初反显。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0551c16"/><lb ed="R072" n="0271a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0551c1601">但以<persName>如来</persName>在世。根熟易调。一禀尊言。无不悬契。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0551c17"/><lb ed="R072" n="0271a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0551c1701">【记】反显者。欲显菩萨造论。先明不假论时。<persName>如来</persName>在 <lb ed="X" n="0551c18"/><lb ed="R072" n="0271a05"/>世。即时勝缘勝。根熟易调。即根勝行勝。谓牟尼释 <lb ed="X" n="0551c19"/><lb ed="R072" n="0271a06"/>尊。成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0551c1901" n="0551c1901"/><anchor xml:id="beg0551c1901" n="0551c1901"/>已<anchor xml:id="end0551c1901"/>来。未涅槃时。法化流行。圣贤辅赞。人根 <lb ed="X" n="0551c20"/><lb ed="R072" n="0271a07"/>成熟。性行调柔。非一<persName>佛</persName>所。种诸善根。于无量劫。久 <lb ed="X" n="0551c21"/><lb ed="R072" n="0271a08"/>殖德本。一禀下。明根行勝相。不须再闻。故言一。承 <lb ed="X" n="0551c22"/><lb ed="R072" n="0271a09"/>顺圣旨。故云禀。尊言者。八音四辨。金口亲宣故。闻 <lb ed="X" n="0551c23"/><lb ed="R072" n="0271a10"/>而获益。逮无生忍。故云悬契。又悬者。远也。不必亲 <lb ed="X" n="0551c24"/><lb ed="R072" n="0271a11"/>从金口。但辗转传闻。如身子闻马勝因缘。目连承 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0552a" n="0552a"/> <lb ed="X" n="0552a01"/><lb ed="R072" n="0271a12"/>舍利转教。此之根性。尙不藉结集之经。岂假菩萨 <lb ed="X" n="0552a02"/><lb ed="R072" n="0271a13"/>造论。故下论云。若<persName>如来</persName>在世。众生利根。能说之人。 <lb ed="X" n="0552a03"/><lb ed="R072" n="0271a14"/>色心业勝。圆音一演。异类等解。则不须论。</p> <lb ed="X" n="0552a04"/><lb ed="R072" n="0271a15"/><p xml:id="pX45p0552a0401">△二正明<note place="inline">二</note>初序谬述迷。二兴悲造论。</p><p xml:id="pX45p0552a0416" cb:place="inline">初序谬 <lb ed="X" n="0552a05"/><lb ed="R072" n="0271a16"/>述迷<note place="inline">二</note>。初总叙。二别显。</p><p xml:id="pX45p0552a0510" cb:place="inline">初总叙。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0552a06"/><lb ed="R072" n="0271a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0552a0601">大师没後。异执纷纶。或趣邪途。或奔小径。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0552a07"/><lb ed="R072" n="0271a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0552a0701">【记】大师者。德业高勝。可轨可笵。即十号中<persName>天人师</persName> <lb ed="X" n="0552a08"/><lb ed="R072" n="0271b01"/>一号也。缘终息化。<persName>佛</persName>日韬光。故云没後。即时缘俱 <lb ed="X" n="0552a09"/><lb ed="R072" n="0271b02"/>劣也。尔时则昏衢失照。世皆暗冥。正法陵迟。故名 <lb ed="X" n="0552a10"/><lb ed="R072" n="0271b03"/>为劣。异执下。明根行俱劣。顚倒计著。名为异执。乱 <lb ed="X" n="0552a11"/><lb ed="R072" n="0271b04"/>于正理。故曰纷纶。纷乱纶理也。此有三类执计不 <lb ed="X" n="0552a12"/><lb ed="R072" n="0271b05"/>同。故名为异。一。凡夫依于钝惑。执五蕴色心。计为 <lb ed="X" n="0552a13"/><lb ed="R072" n="0271b06"/>常乐我净。二。外道依于分别。于五蕴上。计其有我。 <lb ed="X" n="0552a14"/><lb ed="R072" n="0271b07"/>或即蕴離蕴。著断著常。起六十二见等。三。小乘虽 <lb ed="X" n="0552a15"/><lb ed="R072" n="0271b08"/>破我执而起法见。不知真常而计无常等四。随自 <lb ed="X" n="0552a16"/><lb ed="R072" n="0271b09"/>见解。各立<anchor xml:id="nkr_note_add_0552a1601" n="0552a1601"/><anchor xml:id="beg0552a1601" n="0552a1601"/>己<anchor xml:id="end0552a1601"/>宗。分为二十馀部。互相是非。此即俱 <lb ed="X" n="0552a17"/><lb ed="R072" n="0271b10"/>名异执。或趣下。明其劣相。或者。不定之词。此等根 <lb ed="X" n="0552a18"/><lb ed="R072" n="0271b11"/>性既劣。或随利钝使成凡外。或闻权浅教为小乘 <lb ed="X" n="0552a19"/><lb ed="R072" n="0271b12"/>也。凡夫外道。非<persName>佛</persName>正法。故名邪途。宗习归向。名之 <lb ed="X" n="0552a20"/><lb ed="R072" n="0271b13"/>为趣。小径者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0552a2001" n="0552a2001"/><anchor xml:id="beg0552a2001" n="0552a2001"/>已<anchor xml:id="end0552a2001"/>離我执。不名为邪。未得法空。不名 <lb ed="X" n="0552a21"/><lb ed="R072" n="0271b14"/>大道。趣理偏僻。厌心勤劳。切募化城。不求宝所。唯 <lb ed="X" n="0552a22"/><lb ed="R072" n="0271b15"/>贪自利。岂能运他。既匪大途。故云小径。</p> <lb ed="X" n="0552a23"/><lb ed="R072" n="0271b16"/><p xml:id="pX45p0552a2301">△二别显<note place="inline">二</note>。初迷理。二迷教。</p><p xml:id="pX45p0552a2312" cb:place="inline">初迷理。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0552a24"/><lb ed="R072" n="0271b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0552a2401">遂使宅中宝藏。匿济乏于孤穷。衣内明珠。弗解贫于 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0552b" n="0552b"/> <lb ed="X" n="0552b01"/><lb ed="R072" n="0271b18"/>佣作。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0552b02"/><lb ed="R072" n="0272a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0552b0201">【记】遂使者。蹑前起後之词。由前根缘既劣。异执仍 <lb ed="X" n="0552b03"/><lb ed="R072" n="0272a02"/>繁。遂令迷本真心。逐妄流转。功德法宝。本有而无 <lb ed="X" n="0552b04"/><lb ed="R072" n="0272a03"/>用。圆解神珠。垢覆而不现。孤穷生死之路。佣赁涅 <lb ed="X" n="0552b05"/><lb ed="R072" n="0272a04"/>槃之门。动经尘劫。飘然浪迹。三德秘藏。莫之能入 <lb ed="X" n="0552b06"/><lb ed="R072" n="0272a05"/>也。此中二喩。各出一经。一贫家宝藏喩。即<persName>如来</persName>藏 <lb ed="X" n="0552b07"/><lb ed="R072" n="0272a06"/>经九喩中之第五也。彼文云。譬如贫家。有珍宝藏。 <lb ed="X" n="0552b08"/><lb ed="R072" n="0272a07"/>宝不能言。我在此中。既不自知。又无语者。不能开 <lb ed="X" n="0552b09"/><lb ed="R072" n="0272a08"/>发此珍宝藏。一切众生。亦复如是。<persName>如来</persName>知见大法 <lb ed="X" n="0552b10"/><lb ed="R072" n="0272a09"/>宝藏。在其身内。不闻不知。耽惑五欲。轮转生死。受 <lb ed="X" n="0552b11"/><lb ed="R072" n="0272a10"/>苦无量等。匿隐济救乏阙也。少而无父曰孤。无财 <lb ed="X" n="0552b12"/><lb ed="R072" n="0272a11"/>之极曰穷。合法可知。</p><p xml:id="pX45p0552b1209" cb:place="inline">二。衣内明珠喩。即法花五百 <lb ed="X" n="0552b13"/><lb ed="R072" n="0272a12"/>弟子受记之文。廣说如彼。赁力曰佣。给使曰作馀 <lb ed="X" n="0552b14"/><lb ed="R072" n="0272a13"/>文可解。</p> <lb ed="X" n="0552b15"/><lb ed="R072" n="0272a14"/><p xml:id="pX45p0552b1501">△二迷教。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0552b16"/><lb ed="R072" n="0272a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0552b1601">加以大乘深旨。沉贝葉而不寻。群有盲徒。驰异路而 <lb ed="X" n="0552b17"/><lb ed="R072" n="0272a16"/>莫反。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0552b18"/><lb ed="R072" n="0272a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0552b1801">【记】加下。初。明大教纲颓。言<persName>如来</persName>灭度之後。虽不亲 <lb ed="X" n="0552b19"/><lb ed="R072" n="0272a18"/>承金口。然有结集教文。可以寻言见象。寻象得意。 <lb ed="X" n="0552b20"/><lb ed="R072" n="0272b01"/>众生根性虽劣。多起异见。苟能闻于大法。自然改 <lb ed="X" n="0552b21"/><lb ed="R072" n="0272b02"/>正。今又不能寻绎。废置敷宣。圆理既而蔑闻。邪见 <lb ed="X" n="0552b22"/><lb ed="R072" n="0272b03"/>于焉離革。圣人既灭。根行仍微。圆实之教。抑又不 <lb ed="X" n="0552b23"/><lb ed="R072" n="0272b04"/>行。故云加以。教非小道。运至无上。故曰大乘。终极 <lb ed="X" n="0552b24"/><lb ed="R072" n="0272b05"/>圆实。拣异权浅。故名深旨。贝葉者。即多罗树葉也。 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0552c" n="0552c"/> <lb ed="X" n="0552c01"/><lb ed="R072" n="0272b06"/>犹此方竹帛简牍之类。载能诠文。可以披取。见所 <lb ed="X" n="0552c02"/><lb ed="R072" n="0272b07"/>诠理。如说而行。反迷归悟。今隐废不行。故云沉也。</p> <lb ed="X" n="0552c03"/><lb ed="R072" n="0272b08"/><p xml:id="pX45p0552c0301">群有下。二。明迷者难改。群有者。即前凡夫外道小 <lb ed="X" n="0552c04"/><lb ed="R072" n="0272b09"/>乘类各众多。故云群有。无正法眼。不见<persName>佛</persName>性。故曰 <lb ed="X" n="0552c05"/><lb ed="R072" n="0272b10"/>盲徒。</p><p xml:id="pX45p0552c0503" cb:place="inline">驰。谓奔趣。异路。即邪途小径也。既不能就之 <lb ed="X" n="0552c06"/><lb ed="R072" n="0272b11"/>于有道。正之以圆乘。迷谬日深。习以成性。服药不 <lb ed="X" n="0552c07"/><lb ed="R072" n="0272b12"/>瞑眩。厥疾何瘳。还复无因。故云莫反。</p> <lb ed="X" n="0552c08"/><lb ed="R072" n="0272b13"/><p xml:id="pX45p0552c0801">△二兴悲造论<note place="inline">三</note>。初悲歎人法。二述造论意。三正 <lb ed="X" n="0552c09"/><lb ed="R072" n="0272b14"/>造诸论。</p><p xml:id="pX45p0552c0904" cb:place="inline">初悲歎人法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0552c10"/><lb ed="R072" n="0272b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0552c1001">爰有大士。厥号<name role="" type="person">马鸣</name>。慨此颓纲。悼斯沦溺。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0552c11"/><lb ed="R072" n="0272b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0552c1101">【记】初二句。能歎。爰。曰也。谓<persName>如来</persName>灭度。<anchor xml:id="nkr_note_add_0552c1101" n="0552c1101"/><anchor xml:id="beg0552c1101" n="0552c1101"/>已<anchor xml:id="end0552c1101"/>六百年。人 <lb ed="X" n="0552c12"/><lb ed="R072" n="0272b17"/>根虽劣。正法尙存。圣人示生。兴我真教。故云爰有。 <lb ed="X" n="0552c13"/><lb ed="R072" n="0272b18"/>大士。谓<name role="" type="person">马鸣</name>论主本成正觉。号大光明。迹居八地。 <lb ed="X" n="0552c14"/><lb ed="R072" n="0273a01"/>为法身菩萨。发大心。信大法。解大義。修大行。证大 <lb ed="X" n="0552c15"/><lb ed="R072" n="0273a02"/>道。趣大果。非其小流。故云大士也。<name role="" type="person">马鸣</name>者。谓此菩 <lb ed="X" n="0552c16"/><lb ed="R072" n="0273a03"/>萨。生时及说法时。感众马悲鸣。故受斯称。如下廣 <lb ed="X" n="0552c17"/><lb ed="R072" n="0273a04"/>释。慨此下二句。所歎初句。歎教。无声之歎曰慨。颓 <lb ed="X" n="0552c18"/><lb ed="R072" n="0273a05"/>纲者。喩也。圆实之教。寻绎既罕。沉废不行。如大纲 <lb ed="X" n="0552c19"/><lb ed="R072" n="0273a06"/>既颓。纲目何整。人天鱼无其涝漉。<persName>佛</persName>彼岸何由得 <lb ed="X" n="0552c20"/><lb ed="R072" n="0273a07"/>到。游泳苦海。无能出期。道之不行。职由斯也。悼斯 <lb ed="X" n="0552c21"/><lb ed="R072" n="0273a08"/>句。伤迷。悼伤沦沉溺没也。大士见教网纲沉颓而 <lb ed="X" n="0552c22"/><lb ed="R072" n="0273a09"/>不擧。知彼迷途没溺而不升。歎之伤之。寧不思救。 <lb ed="X" n="0552c23"/><lb ed="R072" n="0273a10"/>故经云。我以<persName>佛</persName>眼观。见六道众生。贫穷无福慧。入 <lb ed="X" n="0552c24"/><lb ed="R072" n="0273a11"/>生死险道。相续苦不断。乃至不求大势<persName>佛</persName>。及以断 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0553a" n="0553a"/> <lb ed="X" n="0553a01"/><lb ed="R072" n="0273a12"/>苦法。为是众生故。而起大悲心等。</p> <lb ed="X" n="0553a02"/><lb ed="R072" n="0273a13"/><p xml:id="pX45p0553a0201">△二述造论意。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0553a03"/><lb ed="R072" n="0273a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0553a0301">将欲启深经之妙旨。再曜昏衢。斥邪见之顚眸。令归 <lb ed="X" n="0553a04"/><lb ed="R072" n="0273a15"/>正趣。使还源可即。反本非遥。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0553a05"/><lb ed="R072" n="0273a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0553a0501">【记】文中六句。初二句。明教显理。将者。当也。且也。欲。 <lb ed="X" n="0553a06"/><lb ed="R072" n="0273a17"/>谓希愿启。谓开发。了義大乘。名为深经。终实圆理。 <lb ed="X" n="0553a07"/><lb ed="R072" n="0273a18"/>故曰妙旨。<persName>佛</persName>亲说时。利根者得入。如人有目。日光 <lb ed="X" n="0553a08"/><lb ed="R072" n="0273b01"/>明照。见种种色。灭度之後。昏钝性障诸阿顚迦。其 <lb ed="X" n="0553a09"/><lb ed="R072" n="0273b02"/>犹昏衢。昏衢之体。是谓二障。大士思欲发挥圆实 <lb ed="X" n="0553a10"/><lb ed="R072" n="0273b03"/>旨趣。令彼迷者。去无明暗。<persName>佛</persName>昔曾破。今更重明。故 <lb ed="X" n="0553a11"/><lb ed="R072" n="0273b04"/>云再曜。次二句。破邪归正。斥。谓指破。心行理外。总 <lb ed="X" n="0553a12"/><lb ed="R072" n="0273b05"/>名邪见。非但不信因果而<anchor xml:id="nkr_note_add_0553a1201" n="0553a1201"/><anchor xml:id="beg0553a1201" n="0553a1201"/>已<anchor xml:id="end0553a1201"/>。此乃凡夫外道二乘。 <lb ed="X" n="0553a13"/><lb ed="R072" n="0273b06"/>俱名为邪。故迦葉言。我等自此<anchor xml:id="nkr_note_add_0553a1301" n="0553a1301"/><anchor xml:id="beg0553a1301" n="0553a1301"/>已<anchor xml:id="end0553a1301"/>前。皆名邪见人 <lb ed="X" n="0553a14"/><lb ed="R072" n="0273b07"/>也。顚。顶也。以头向下。故名顚倒。或顚者。病也。眸。即 <lb ed="X" n="0553a15"/><lb ed="R072" n="0273b08"/>目瞳。此擧喩也。如人眼之有病。妄见空花毛轮二 <lb ed="X" n="0553a16"/><lb ed="R072" n="0273b09"/>月等。又顚。即心狂。由心狂故。目睹诸物。皆悉不正。 <lb ed="X" n="0553a17"/><lb ed="R072" n="0273b10"/>谓非亲见亲等。彼邪见者。亦复如是。于性空处。见 <lb ed="X" n="0553a18"/><lb ed="R072" n="0273b11"/>生死涅槃。于妙明中。成分别见妄。正趣者。真菩提 <lb ed="X" n="0553a19"/><lb ed="R072" n="0273b12"/>路也。往而却还曰归。众生迷见。不依正道。旁行五 <lb ed="X" n="0553a20"/><lb ed="R072" n="0273b13"/>趣。纵出三界。亦落无为坑中。今欲令彼不循异辙。 <lb ed="X" n="0553a21"/><lb ed="R072" n="0273b14"/>还向直道。无诸委曲也。後二句。结成顿益。初喩。次 <lb ed="X" n="0553a22"/><lb ed="R072" n="0273b15"/>法。水初出可以滥觞曰源。即者。人也。如人<g ref="#CB05334">溯</g>洄。穷 <lb ed="X" n="0553a23"/><lb ed="R072" n="0273b16"/>其水本。名为还源。以喩行者。反生死流。归于本际 <lb ed="X" n="0553a24"/><lb ed="R072" n="0273b17"/>也。得本际者。名觉心源。故下文云。觉心源者。名究 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0553b" n="0553b"/> <lb ed="X" n="0553b01"/><lb ed="R072" n="0273b18"/>竟觉。若准他宗说。三无数劫。修习廣大行愿。方成 <lb ed="X" n="0553b02"/><lb ed="R072" n="0274a01"/>正觉如挹流讨源也。今言可即非遥者。谓只于生 <lb ed="X" n="0553b03"/><lb ed="R072" n="0274a02"/>灭之处。示彼因缘无性。四相本自不生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0553001" n="0553001"/>处即真实。 <lb ed="X" n="0553b04"/><lb ed="R072" n="0274a03"/>如下论云。四相本来平等。唯一觉故。又云。一切法 <lb ed="X" n="0553b05"/><lb ed="R072" n="0274a04"/>悉皆真故。皆同如故。圆觉云。知幻即離。不作方便。 <lb ed="X" n="0553b06"/><lb ed="R072" n="0274a05"/>離幻即觉。亦无渐次。又南嶽云。道源不远。性海非 <lb ed="X" n="0553b07"/><lb ed="R072" n="0274a06"/>遥。肇公亦云。道远乎哉。触事而真。圣远乎哉。体之 <lb ed="X" n="0553b08"/><lb ed="R072" n="0274a07"/>即神。斯皆可即非遥之義也。如示万派之水。即是 <lb ed="X" n="0553b09"/><lb ed="R072" n="0274a08"/>本源之水。无二别也。如是。则一念契真。即名为<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0553b10"/><lb ed="R072" n="0274a09"/>岂待多劫而远求耶。顿益之義。昭然可见。</p> <lb ed="X" n="0553b11"/><lb ed="R072" n="0274a10"/><p xml:id="pX45p0553b1101">△三正造诸论<note place="inline">二</note>。初廣论。二略论。</p><p xml:id="pX45p0553b1114" cb:place="inline">初廣论。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0553b12"/><lb ed="R072" n="0274a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0553b1201">造廣论于当时。遐益群品。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0553b13"/><lb ed="R072" n="0274a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0553b1301">【记】廣论者。谓甘蔗论。释中本楞伽经。義味豐美。故 <lb ed="X" n="0553b14"/><lb ed="R072" n="0274a13"/>立斯称。又造一心遍满论。融俗归真论。真如三昧 <lb ed="X" n="0553b15"/><lb ed="R072" n="0274a14"/>论等。一百馀部。<persName>如来</persName>灭度。方六百载。人根稍利。堪 <lb ed="X" n="0553b16"/><lb ed="R072" n="0274a15"/>受廣说。故云当时。遐远群众品类也。即普该众类。 <lb ed="X" n="0553b17"/><lb ed="R072" n="0274a16"/>远及未来。凡是当機。皆获斯利。故云遐益群品。</p> <lb ed="X" n="0553b18"/><lb ed="R072" n="0274a17"/><p xml:id="pX45p0553b1801">△二略论<note place="inline">三</note>。初出所以。二正造论。三彰功益。</p><p xml:id="pX45p0553b1818" cb:place="inline">初 <lb ed="X" n="0553b19"/><lb ed="R072" n="0274a18"/>出所以。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0553b20"/><lb ed="R072" n="0274b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0553b2001">既文多義邈。非浅识所窥。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0553b21"/><lb ed="R072" n="0274b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0553b2101">【记】即者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0553b2101" n="0553b2101"/><anchor xml:id="beg0553b2101" n="0553b2101"/>已<anchor xml:id="end0553b2101"/>也。即印前之词。文多。诸甘蔗论六百卷。 <lb ed="X" n="0553b22"/><lb ed="R072" n="0274b03"/>或云一百卷。此方无本。难定是非。邈。远也。文句既 <lb ed="X" n="0553b23"/><lb ed="R072" n="0274b04"/>多。義又深远。後代虽有圆顿根性。心力劣者。于此 <lb ed="X" n="0553b24"/><lb ed="R072" n="0274b05"/>文義廣博之论。不能备览。非谓一向权小之機。名 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0553c" n="0553c"/> <lb ed="X" n="0553c01"/><lb ed="R072" n="0274b06"/>为浅识。以此略论。正为大乘顿根。令悟入故。故下 <lb ed="X" n="0553c02"/><lb ed="R072" n="0274b07"/>文云。自有众生。复以廣论文多为烦。心乐总持。少 <lb ed="X" n="0553c03"/><lb ed="R072" n="0274b08"/>文而摄多義。能取解者。又云。为欲解释<persName>如来</persName>根本 <lb ed="X" n="0553c04"/><lb ed="R072" n="0274b09"/>之義。令诸众生。正解不谬故。为令善根成熟众生。 <lb ed="X" n="0553c05"/><lb ed="R072" n="0274b10"/>于摩诃衍法。堪任不退信故等。斯则正为大乘信 <lb ed="X" n="0553c06"/><lb ed="R072" n="0274b11"/>解位人而作因缘。反知于此廣中。但无心力。名为 <lb ed="X" n="0553c07"/><lb ed="R072" n="0274b12"/>浅识。</p> <lb ed="X" n="0553c08"/><lb ed="R072" n="0274b13"/><p xml:id="pX45p0553c0801">△二正造论。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0553c09"/><lb ed="R072" n="0274b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0553c0901">悲末葉之迷伦。又造斯论。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0553c10"/><lb ed="R072" n="0274b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0553c1001">【记】悲。谓菩萨造论之心。菩萨发心。体有三种。谓大 <lb ed="X" n="0553c11"/><lb ed="R072" n="0274b16"/>悲。大智。大愿。悲则度生。智则求证。愿则总摄。今为 <lb ed="X" n="0553c12"/><lb ed="R072" n="0274b17"/>拔众生苦与究竟乐而造斯论。故须悲也。下论云。 <lb ed="X" n="0553c13"/><lb ed="R072" n="0274b18"/>所谓为令众生離一切苦得究竟乐。非求世间名 <lb ed="X" n="0553c14"/><lb ed="R072" n="0275a01"/>利恭敬故。末葉。约时。迷伦。约类。以<persName>佛</persName>灭後二千五 <lb ed="X" n="0553c15"/><lb ed="R072" n="0275a02"/>百年去。解脱。智慧。多闻。禅定。俱不牢固。但随迷见。 <lb ed="X" n="0553c16"/><lb ed="R072" n="0275a03"/>唯起诤论。如斯类也。诚堪愍之故造此论。令其悟 <lb ed="X" n="0553c17"/><lb ed="R072" n="0275a04"/>入葉。世也。伦。类也。</p> <lb ed="X" n="0553c18"/><lb ed="R072" n="0275a05"/><p xml:id="pX45p0553c1801">△三彰功益。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0553c19"/><lb ed="R072" n="0275a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0553c1901">可谓義豐文约。解行俱兼。中下之流。因兹悟入者矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0553c20"/><lb ed="R072" n="0275a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0553c2001">【记】文有二。初。略能含廣。可谓者。印歎之词。论唯一 <lb ed="X" n="0553c21"/><lb ed="R072" n="0275a08"/>轴。二十四纸。故云文约。约略也。所诠之法。義备河 <lb ed="X" n="0553c22"/><lb ed="R072" n="0275a09"/>沙。故云義豐。豐。多也。斯则摄尽十方三世诸<persName>佛</persName>法 <lb ed="X" n="0553c23"/><lb ed="R072" n="0275a10"/>藏。故下文云。诸<persName>佛</persName>甚深廣大義。我今随顺总持说。 <lb ed="X" n="0553c24"/><lb ed="R072" n="0275a11"/>又云。如是摩诃衍诸<persName>佛</persName>秘藏。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0553c2401" n="0553c2401"/><anchor xml:id="beg0553c2401" n="0553c2401"/>已<anchor xml:id="end0553c2401"/>总说。解行等者。 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0554a" n="0554a"/> <lb ed="X" n="0554a01"/><lb ed="R072" n="0275a12"/>解。即立義解释二分所诠。令生解故。行。即修行信 <lb ed="X" n="0554a02"/><lb ed="R072" n="0275a13"/>心及劝修利益所诠。令起行故。又云。于真如法中。 <lb ed="X" n="0554a03"/><lb ed="R072" n="0275a14"/>深解现前。所修離相。又云。知心妄动。无前境界。修 <lb ed="X" n="0554a04"/><lb ed="R072" n="0275a15"/>远離法等。俱即是兼。義意无别。解行两足。故曰俱 <lb ed="X" n="0554a05"/><lb ed="R072" n="0275a16"/>兼。亦可俱则具于解行。兼则解中有行。行中有解。 <lb ed="X" n="0554a06"/><lb ed="R072" n="0275a17"/>目足更资。方到<name role="" type="person">淸凉池</name>尔。中下。二。巧被根缘。谓中 <lb ed="X" n="0554a07"/><lb ed="R072" n="0275a18"/>根<anchor xml:id="nkr_note_add_0554a0701" n="0554a0701"/><anchor xml:id="beg0554a0701" n="0554a0701"/>已<anchor xml:id="end0554a0701"/>下之类。皆由此论开示而得悟入<persName>佛</persName>之知见。 <lb ed="X" n="0554a08"/><lb ed="R072" n="0275b01"/>若约位说。悟当信解。入当行证。若依天台。兼于开 <lb ed="X" n="0554a09"/><lb ed="R072" n="0275b02"/>示。总对圆教四十位人。即住行向地。如次以配开 <lb ed="X" n="0554a10"/><lb ed="R072" n="0275b03"/>示悟入也。今以深该浅。故云悟入。然此中下之言。 <lb ed="X" n="0554a11"/><lb ed="R072" n="0275b04"/>非谓对大指小。名为中下。以大乘圆顿之根。自有 <lb ed="X" n="0554a12"/><lb ed="R072" n="0275b05"/>上中下别。今是圆根之中下也。如圆觉经三根之 <lb ed="X" n="0554a13"/><lb ed="R072" n="0275b06"/>義。正同于此。今言中下悟入。以让上根。廣论被故。</p> <lb ed="X" n="0554a14"/><lb ed="R072" n="0275b07"/><p xml:id="pX45p0554a1401">△二开章释文<note place="inline">二</note>。初悬叙義门。二随文註解。</p><p xml:id="pX45p0554a1418" cb:place="inline">初 <lb ed="X" n="0554a15"/><lb ed="R072" n="0275b08"/>悬叙義门<note place="inline">二</note>。先略标。次详释。</p><p xml:id="pX45p0554a1512" cb:place="inline">先略标。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0554a16"/><lb ed="R072" n="0275b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0554a1601">将解此论。文分二章。</p><p xml:id="pX45p0554a1609" cb:place="inline">初。悬叙義门。二。随文註解。義门 <lb ed="X" n="0554a17"/><lb ed="R072" n="0275b10"/>有六。一。辨教起因缘。二。约诸藏所摄。三。显教義分齐。 <lb ed="X" n="0554a18"/><lb ed="R072" n="0275b11"/>四。明教所被機。五。论能诠教体。六。示所诠宗趣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0554a19"/><lb ed="R072" n="0275b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0554a1901">【记】悬叙六门。盖有纶緖。何者。夫圣人所作。必不徒 <lb ed="X" n="0554a20"/><lb ed="R072" n="0275b13"/>然。兹论发兴。有何所以。故受之以教起因缘也。名 <lb ed="X" n="0554a21"/><lb ed="R072" n="0275b14"/>教既兴。<anchor xml:id="nkr_note_add_0554a2101" n="0554a2101"/><anchor xml:id="beg0554a2101" n="0554a2101"/>已<anchor xml:id="end0554a2101"/>知由渐。释氏之学。三藏统收。约法约人。 <lb ed="X" n="0554a22"/><lb ed="R072" n="0275b15"/>如何摄属。故受之以诸藏所摄也。论藏通乎大小。 <lb ed="X" n="0554a23"/><lb ed="R072" n="0275b16"/>菩萨有其权实。不以義求。罔知旨趣。此论诠法。分 <lb ed="X" n="0554a24"/><lb ed="R072" n="0275b17"/>齐至何。故受之以教義分齐也。</p><p xml:id="pX45p0554a2413" cb:place="inline">教所诠義。以知至 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0554b" n="0554b"/> <lb ed="X" n="0554b01"/><lb ed="R072" n="0275b18"/>极。未委何等機宜。于此悟入。故受之以教所被機 <lb ed="X" n="0554b02"/><lb ed="R072" n="0276a01"/>也。所诠所被。既<anchor xml:id="nkr_note_add_0554b0201" n="0554b0201"/><anchor xml:id="beg0554b0201" n="0554b0201"/>已<anchor xml:id="end0554b0201"/>昭然。未审能诠。以何为体。故受 <lb ed="X" n="0554b03"/><lb ed="R072" n="0276a02"/>之以能诠教体也。教体既明。教下所诠。宗于何事。 <lb ed="X" n="0554b04"/><lb ed="R072" n="0276a03"/>宗之毕竟。趣向于何。故受之以所诠宗趣也。凡是 <lb ed="X" n="0554b05"/><lb ed="R072" n="0276a04"/>教兴。悉须具此。故今悬叙。止斯六门。谓论所因故。 <lb ed="X" n="0554b06"/><lb ed="R072" n="0276a05"/>论所摄故。论所诠故。论所被故。论所依故。论宗归 <lb ed="X" n="0554b07"/><lb ed="R072" n="0276a06"/>故。然原本疏中开章。具列十门。前六同此。但于此 <lb ed="X" n="0554b08"/><lb ed="R072" n="0276a07"/>後。更列四门。谓释论题目。造论时代。翻译年月。随 <lb ed="X" n="0554b09"/><lb ed="R072" n="0276a08"/>文解释。如次至十也。今录本疏中。不依彼列者。以 <lb ed="X" n="0554b10"/><lb ed="R072" n="0276a09"/>是悬叙義门。不欲杂于别解文義。故将後四。合在 <lb ed="X" n="0554b11"/><lb ed="R072" n="0276a10"/>随文註解之中。由是悬叙。<anchor xml:id="nkr_note_add_0554b1101" n="0554b1101"/><anchor xml:id="beg0554b1101" n="0554b1101"/>但<anchor xml:id="end0554b1101"/>有六段。</p> <lb ed="X" n="0554b12"/><lb ed="R072" n="0276a11"/><p xml:id="pX45p0554b1201">△次详释<note place="inline">六</note>初起因。二藏摄。三教義。四被機。五能 <lb ed="X" n="0554b13"/><lb ed="R072" n="0276a12"/>诠。六宗趣。</p><p xml:id="pX45p0554b1305" cb:place="inline">初起因<note place="inline">二</note>。初总标。次别释。</p><p xml:id="pX45p0554b1315" cb:place="inline">初总标。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0554b14"/><lb ed="R072" n="0276a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0554b1401">初辨教起因缘者。有十征释。以显十因。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0554b15"/><lb ed="R072" n="0276a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0554b1501">【记】十征释者。十段之中。皆初一句是征。馀皆释也。 <lb ed="X" n="0554b16"/><lb ed="R072" n="0276a15"/>显十因者。谓有十翻。先问後答。以显造论十种缘 <lb ed="X" n="0554b17"/><lb ed="R072" n="0276a16"/>起也。</p> <lb ed="X" n="0554b18"/><lb ed="R072" n="0276a17"/><p xml:id="pX45p0554b1801">△次别释<note place="inline">十</note>。初智辩。二法化。三巧示。四显明。五依 <lb ed="X" n="0554b19"/><lb ed="R072" n="0276a18"/>本。六藉力。七为義。八因缘。九由起。十機益。</p><p xml:id="pX45p0554b1917" cb:place="inline">初智 <lb ed="X" n="0554b20"/><lb ed="R072" n="0276b01"/>辩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0554b21"/><lb ed="R072" n="0276b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0554b2101">一。依何智。谓依论主洞契心源之智。随機巧妙之辩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0554b22"/><lb ed="R072" n="0276b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0554b2201">【记】一句。征也。依何智者。起论之体。莫先于智。无智 <lb ed="X" n="0554b23"/><lb ed="R072" n="0276b04"/>不能起论。故<persName>佛</persName>法中。智为根本也。斯则因明论。六 <lb ed="X" n="0554b24"/><lb ed="R072" n="0276b05"/>因之中智生因也。以有智故有義。有義故立言。故 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0554c" n="0554c"/> <lb ed="X" n="0554c01"/><lb ed="R072" n="0276b06"/>此十中。先责其智。谓依下。释也。然菩萨之智。有权。 <lb ed="X" n="0554c02"/><lb ed="R072" n="0276b07"/>有实。实智诣理。虚通往来。符会真体。名洞契心源。 <lb ed="X" n="0554c03"/><lb ed="R072" n="0276b08"/>心源。即无相真理也。契此理故。名无生忍。即根本 <lb ed="X" n="0554c04"/><lb ed="R072" n="0276b09"/>智也。权智干事。建立<persName>佛</persName>法。成就众生。随其根性。授 <lb ed="X" n="0554c05"/><lb ed="R072" n="0276b10"/>与法药。令得服行。名随機巧妙之辩。谓顺其根欲 <lb ed="X" n="0554c06"/><lb ed="R072" n="0276b11"/>上中下品。故曰随機。言无疏拙。曲成万物而不遗。 <lb ed="X" n="0554c07"/><lb ed="R072" n="0276b12"/>故名之为巧。巧无巧相。不可以言议思度。故名妙 <lb ed="X" n="0554c08"/><lb ed="R072" n="0276b13"/>也。此智腾之于口。故名为辩。此辩有四有七。四谓 <lb ed="X" n="0554c09"/><lb ed="R072" n="0276b14"/>四无碍辩。即法。義。词。乐说也。亦名四无碍智。但在 <lb ed="X" n="0554c10"/><lb ed="R072" n="0276b15"/>心在口用处不同。故得智辩之名。其体一也。七辩 <lb ed="X" n="0554c11"/><lb ed="R072" n="0276b16"/>者。一。捷辩。卒答不思。须即言故。二。无断辩。相续连 <lb ed="X" n="0554c12"/><lb ed="R072" n="0276b17"/>环而无竭故。三。迅辩。明于理事。心无痴暗。言音迅 <lb ed="X" n="0554c13"/><lb ed="R072" n="0276b18"/>疾。如悬河故。四。随应辩。应于时機。无差异故。五。无 <lb ed="X" n="0554c14"/><lb ed="R072" n="0277a01"/>疏谬辩。所说契理。无差失故。六豐義味辩。名数理 <lb ed="X" n="0554c15"/><lb ed="R072" n="0277a02"/>事。皆无量故。七。一切世间最上妙辩。此辩有五德。 <lb ed="X" n="0554c16"/><lb ed="R072" n="0277a03"/>一。甚深如雷。二。淸澈远闻。三。其声哀雅。如迦陵频 <lb ed="X" n="0554c17"/><lb ed="R072" n="0277a04"/>伽。四。能令众生。入心爱敬。五。若有闻者。欢喜无厌 <lb ed="X" n="0554c18"/><lb ed="R072" n="0277a05"/>具此五者。名最上也。此上四七之辩。皆因本智证 <lb ed="X" n="0554c19"/><lb ed="R072" n="0277a06"/>理而後得故。名後得智。巧妙之相。在三四两门。然 <lb ed="X" n="0554c20"/><lb ed="R072" n="0277a07"/>圣智圆通。必须理事双照。随缺一种。则非圆智。今 <lb ed="X" n="0554c21"/><lb ed="R072" n="0277a08"/>论主迹居八地。正证无生。入真如门。即根本实智 <lb ed="X" n="0554c22"/><lb ed="R072" n="0277a09"/>照生灭门。随彼事量。一一观察。知機设化。应根巧 <lb ed="X" n="0554c23"/><lb ed="R072" n="0277a10"/>说。即後得权智。权实二智。随用虽殊。然体无二。依 <lb ed="X" n="0554c24"/><lb ed="R072" n="0277a11"/>此一体圆智而建立论文。故十地论。称歎说者。有 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0555a" n="0555a"/> <lb ed="X" n="0555a01"/><lb ed="R072" n="0277a12"/>三辩才智。谓真实智。体性智。果智。前二即根本後 <lb ed="X" n="0555a02"/><lb ed="R072" n="0277a13"/>得。後一即後得之用。谓依体性。起巧妙说。故言果 <lb ed="X" n="0555a03"/><lb ed="R072" n="0277a14"/>也。今此所明。通前三智也。</p> <lb ed="X" n="0555a04"/><lb ed="R072" n="0277a15"/><p xml:id="pX45p0555a0401">△二法化。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0555a05"/><lb ed="R072" n="0277a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0555a0501">二。示何法。谓一心。二门。三大。四信。五行等法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0555a06"/><lb ed="R072" n="0277a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0555a0601">【记】示何法者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0555a0601" n="0555a0601"/><anchor xml:id="beg0555a0601" n="0555a0601"/>已<anchor xml:id="end0555a0601"/>知论主所依。非是下凡有漏之识。 <lb ed="X" n="0555a07"/><lb ed="R072" n="0277a18"/>但依二智无漏建立。凡所有言。尽合真理。契会时 <lb ed="X" n="0555a08"/><lb ed="R072" n="0277b01"/>機。必无过矣。如其所示。是何法门。令彼信解修断 <lb ed="X" n="0555a09"/><lb ed="R072" n="0277b02"/>入证耶。故此征之。谓一心下。释也。然大乘法体。是 <lb ed="X" n="0555a10"/><lb ed="R072" n="0277b03"/>众生诸<persName>佛</persName>无二真源。不分染净真妄差别。而能具 <lb ed="X" n="0555a11"/><lb ed="R072" n="0277b04"/>摄一切诸法。寂焉不动。灵鉴无昧。故名一心。而此 <lb ed="X" n="0555a12"/><lb ed="R072" n="0277b05"/>心体。非真非妄。能真能妄。故开二门。门者无壅。虚 <lb ed="X" n="0555a13"/><lb ed="R072" n="0277b06"/>通往来。出入自在。开合无妨之谓也。依心无相。立 <lb ed="X" n="0555a14"/><lb ed="R072" n="0277b07"/>真如门。依心具法。立生灭门。二门互通。开合自在。 <lb ed="X" n="0555a15"/><lb ed="R072" n="0277b08"/>俱以一心为源。故云心真如心生灭也。</p><p xml:id="pX45p0555a1516" cb:place="inline">三大者。即 <lb ed="X" n="0555a16"/><lb ed="R072" n="0277b09"/>二门下所示之義。谓真如门。唯示体大。生灭门。具 <lb ed="X" n="0555a17"/><lb ed="R072" n="0277b10"/>示三大。故下论云。是心真如相。即示摩诃衍体故。 <lb ed="X" n="0555a18"/><lb ed="R072" n="0277b11"/>是心生灭因缘相。能示摩诃衍自体相用故。四信 <lb ed="X" n="0555a19"/><lb ed="R072" n="0277b12"/>者。谓信真如及三宝也。信心是一。信境有四。故成 <lb ed="X" n="0555a20"/><lb ed="R072" n="0277b13"/>四信。故下论云。一者。信根本。所谓乐念真如法故。 <lb ed="X" n="0555a21"/><lb ed="R072" n="0277b14"/>乃至<persName>佛</persName>法僧。常念亲近修习如实行故。五行。谓行 <lb ed="X" n="0555a22"/><lb ed="R072" n="0277b15"/>佈施。持戒。忍辱。精进。止观之法。成就前来四种信 <lb ed="X" n="0555a23"/><lb ed="R072" n="0277b16"/>心。令成根不退。入正道故。如下廣明。所言等者。法 <lb ed="X" n="0555a24"/><lb ed="R072" n="0277b17"/>相至多。今疏从一至五增数略列。不及多云。故言 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0555b" n="0555b"/> <lb ed="X" n="0555b01"/><lb ed="R072" n="0277b18"/>等也。若具言之。即二觉。四位。四相。四镜。三细。六粗 <lb ed="X" n="0555b02"/><lb ed="R072" n="0278a01"/>等。不能廣引。然疏列虽少。无法不该。以生灭一门。 <lb ed="X" n="0555b03"/><lb ed="R072" n="0278a02"/>具明世出世间一切法故。此等皆是所示之法。虽 <lb ed="X" n="0555b04"/><lb ed="R072" n="0278a03"/>通云示。然示義有别。谓于上诸法。示令信解行断 <lb ed="X" n="0555b05"/><lb ed="R072" n="0278a04"/>证等。配文可见。由是疏中通云示也。</p> <lb ed="X" n="0555b06"/><lb ed="R072" n="0278a05"/><p xml:id="pX45p0555b0601">△三巧示。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0555b07"/><lb ed="R072" n="0278a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0555b0701">三。云何示。谓以巧便。开一味大乘。作法義二种。分一 <lb ed="X" n="0555b08"/><lb ed="R072" n="0278a07"/>心法。复作二门。析一義理。复为三大。由此善巧而得 <lb ed="X" n="0555b09"/><lb ed="R072" n="0278a08"/>开示。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0555b10"/><lb ed="R072" n="0278a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0555b1001">【记】云何示者。上之所列。但是所示之法。未知作何 <lb ed="X" n="0555b11"/><lb ed="R072" n="0278a10"/>方便而显示之。巧。谓权巧。便。谓方便。此属论主能 <lb ed="X" n="0555b12"/><lb ed="R072" n="0278a11"/>示之智。一味大乘。即一心真理。不分染净因果凡 <lb ed="X" n="0555b13"/><lb ed="R072" n="0278a12"/>圣空有等异。故云一味。拣对二乘。故名大乘。此之 <lb ed="X" n="0555b14"/><lb ed="R072" n="0278a13"/>法体。以智冥符。離诸分别。乃云一味。若依言说示。 <lb ed="X" n="0555b15"/><lb ed="R072" n="0278a14"/>即开为二。谓法。義也。故论云。摩诃衍者。总说有二 <lb ed="X" n="0555b16"/><lb ed="R072" n="0278a15"/>种。一者法。二者義。</p><p xml:id="pX45p0555b1608" cb:place="inline">仍开法为二门。演義为三大。故 <lb ed="X" n="0555b17"/><lb ed="R072" n="0278a16"/>论云。依一心法。有二种门。一者心真如门。二者心 <lb ed="X" n="0555b18"/><lb ed="R072" n="0278a17"/>生灭门。又云。所言義者。则有体相用三种等。备如 <lb ed="X" n="0555b19"/><lb ed="R072" n="0278a18"/>前引。由此下。结指善权。谓论主以一实智。证无分 <lb ed="X" n="0555b20"/><lb ed="R072" n="0278b01"/>别一味真理。以方便力。为众生故。善用巧便。而开 <lb ed="X" n="0555b21"/><lb ed="R072" n="0278b02"/>一味成多法门。多无多相。不违一味。故名善巧。开 <lb ed="X" n="0555b22"/><lb ed="R072" n="0278b03"/>即演一为多。示即显令生解也。</p> <lb ed="X" n="0555b23"/><lb ed="R072" n="0278b04"/><p xml:id="pX45p0555b2301">△四显明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0555b24"/><lb ed="R072" n="0278b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0555b2401">四。以何显。谓妙音善字。譬喩宗因。能令義理明了显 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0555c" n="0555c"/> <lb ed="X" n="0555c01"/><lb ed="R072" n="0278b06"/>现。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0555c02"/><lb ed="R072" n="0278b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0555c0201">【记】以何显者。意责前之善巧。乃是展彼義门。令一 <lb ed="X" n="0555c03"/><lb ed="R072" n="0278b08"/>成多。今欲令此義理。皎然可见。由何方便而得显 <lb ed="X" n="0555c04"/><lb ed="R072" n="0278b09"/>明。以。由。显。明也。音即音声。字。即文字。声无声相。字 <lb ed="X" n="0555c05"/><lb ed="R072" n="0278b10"/>无字相。故云妙善。谓论主于权实无碍智上。流演 <lb ed="X" n="0555c06"/><lb ed="R072" n="0278b11"/>声名句文。是无漏善性所摄。不同凡夫属于无记。 <lb ed="X" n="0555c07"/><lb ed="R072" n="0278b12"/>故净名云。夫说法者。无说无示。斯则唯为开导利 <lb ed="X" n="0555c08"/><lb ed="R072" n="0278b13"/>益众生。不依文字也。花严十地品中。喩空中风画 <lb ed="X" n="0555c09"/><lb ed="R072" n="0278b14"/>等。皆显声名句文。非有非无也。斯皆谓之妙音善 <lb ed="X" n="0555c10"/><lb ed="R072" n="0278b15"/>字。譬。比也。喩。晓也。即以近事比类。令于深法得晓 <lb ed="X" n="0555c11"/><lb ed="R072" n="0278b16"/>了故。无著云。喩者。见边義。谓以所见边。与未所见 <lb ed="X" n="0555c12"/><lb ed="R072" n="0278b17"/>边。和合正说。名之为喩。狮子觉云。所见边者。谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0555c1201" n="0555c1201"/><anchor xml:id="beg0555c1201" n="0555c1201"/>已<anchor xml:id="end0555c1201"/> <lb ed="X" n="0555c13"/><lb ed="R072" n="0278b18"/>显了分。未所见边者。谓未显了分。以显了分。显未 <lb ed="X" n="0555c14"/><lb ed="R072" n="0279a01"/>显了分。令義平等。所有正说。名为立喩。然有二种。 <lb ed="X" n="0555c15"/><lb ed="R072" n="0279a02"/>一者同法。二者异法。同法者。若于是处。显因同品。 <lb ed="X" n="0555c16"/><lb ed="R072" n="0279a03"/>决定有性。谓若所作。见彼无常。譬如甁等。异法者。 <lb ed="X" n="0555c17"/><lb ed="R072" n="0279a04"/>若于是处。说所立无。因偏非有。谓若是常。见非所 <lb ed="X" n="0555c18"/><lb ed="R072" n="0279a05"/>作。如虚空等。然離十过。方为正喩。同喩五过。谓能 <lb ed="X" n="0555c19"/><lb ed="R072" n="0279a06"/>立法不成。所立法不成。俱不成。无合。倒合。异喩五 <lb ed="X" n="0555c20"/><lb ed="R072" n="0279a07"/>过。谓所立法不遣。能立法不遣。俱不遣。不離。倒離。</p> <lb ed="X" n="0555c21"/><lb ed="R072" n="0279a08"/><p xml:id="pX45p0555c2101">宗。谓所成立法。因。即宗家因由所以。与前譬喩。皆 <lb ed="X" n="0555c22"/><lb ed="R072" n="0279a09"/>为能立。故因明论云。由宗因喩多言。开示诸有问 <lb ed="X" n="0555c23"/><lb ed="R072" n="0279a10"/>者未了義故。然宗者。有体。有依。依有能别所别。依 <lb ed="X" n="0555c24"/><lb ed="R072" n="0279a11"/>体之上。共離九过。方为正宗。谓现量相违。比量相 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0556a" n="0556a"/> <lb ed="X" n="0556a01"/><lb ed="R072" n="0279a12"/>违。世间相违。自教相违。自语相违。能别不极成。所 <lb ed="X" n="0556a02"/><lb ed="R072" n="0279a13"/>别不极成。俱不极成。相符极成。因有三相。谓遍是 <lb ed="X" n="0556a03"/><lb ed="R072" n="0279a14"/>宗法性。同品定有性。异品遍无性。然因有二种。谓 <lb ed="X" n="0556a04"/><lb ed="R072" n="0279a15"/>生因。了因。生因如种生芽。了因如灯照物。然此二 <lb ed="X" n="0556a05"/><lb ed="R072" n="0279a16"/>因。各有三种。生因三者。一。言生因。二。智生因。三。義 <lb ed="X" n="0556a06"/><lb ed="R072" n="0279a17"/>生因。了因三者。一。智了因。二。言了因。三。義了因。廣 <lb ed="X" n="0556a07"/><lb ed="R072" n="0279a18"/>如彼疏。然此因支。離十四过。方为正因。谓两俱不 <lb ed="X" n="0556a08"/><lb ed="R072" n="0279b01"/>成。随一不成。所依不成。犹豫不成。共不定。不共不 <lb ed="X" n="0556a09"/><lb ed="R072" n="0279b02"/>定。同品一分转异品遍转。异品一分转同品遍转。 <lb ed="X" n="0556a10"/><lb ed="R072" n="0279b03"/>俱品一分转。决定相违。法自相相违。法差别相违。 <lb ed="X" n="0556a11"/><lb ed="R072" n="0279b04"/>有法自相相违。有法差别相违。然此三支。共離三 <lb ed="X" n="0556a12"/><lb ed="R072" n="0279b05"/>十三过。幷诸缺减等。今非正意。不能具陈。然今论 <lb ed="X" n="0556a13"/><lb ed="R072" n="0279b06"/>中。虽说宗因譬喩。不同因明三事合集。成于比量。 <lb ed="X" n="0556a14"/><lb ed="R072" n="0279b07"/>但今文中。或单擧宗義。或双擧宗因。或擧宗喩。或 <lb ed="X" n="0556a15"/><lb ed="R072" n="0279b08"/>擧因喩。如下论云。一者法。二者義。此之法義。<anchor xml:id="nkr_note_add_0556a1501" n="0556a1501"/><anchor xml:id="beg0556a1501" n="0556a1501"/>但<anchor xml:id="end0556a1501"/>是 <lb ed="X" n="0556a16"/><lb ed="R072" n="0279b09"/>因明前陈後说。有法及法。如立量云。一心是有法。 <lb ed="X" n="0556a17"/><lb ed="R072" n="0279b10"/>定具三大故为宗。因云以有真如生灭二相故。此 <lb ed="X" n="0556a18"/><lb ed="R072" n="0279b11"/>但擧其宗因而不引喩。或云。真如是有法。定不可 <lb ed="X" n="0556a19"/><lb ed="R072" n="0279b12"/>立不可遣故为宗。因云以一切法悉皆真故皆同 <lb ed="X" n="0556a20"/><lb ed="R072" n="0279b13"/>如故。此亦但擧宗因也。馀皆例知。若以此论对五 <lb ed="X" n="0556a21"/><lb ed="R072" n="0279b14"/>性宗。具足三支。应立量云。一真如性是有法。定能 <lb ed="X" n="0556a22"/><lb ed="R072" n="0279b15"/>随缘故为宗。因云是有为法平等所依故。同喩如 <lb ed="X" n="0556a23"/><lb ed="R072" n="0279b16"/>虚空。</p><p xml:id="pX45p0556a2303" cb:place="inline">能令下。结指。谓前妙音等为能显。法義理趣 <lb ed="X" n="0556a24"/><lb ed="R072" n="0279b17"/>为所显。由前巧便。遂令義理明显可见也。此上二 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0556b" n="0556b"/> <lb ed="X" n="0556b01"/><lb ed="R072" n="0279b18"/>段。即前洞契巧妙之相。上之巧便。即前智也。同记 <lb ed="X" n="0556b02"/><lb ed="R072" n="0280a01"/>心轮。此之音显。即前辩也。同<persName>佛</persName>正教神通轮矣。</p> <lb ed="X" n="0556b03"/><lb ed="R072" n="0280a02"/><p xml:id="pX45p0556b0301">△五依本。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0556b04"/><lb ed="R072" n="0280a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0556b0401">五。依何本。</p><p xml:id="pX45p0556b0405" cb:place="inline">谓依<persName>佛</persName>圣言。及正道理。定量为本。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0556b05"/><lb ed="R072" n="0280a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0556b0501">【记】依何本者。此征菩萨造论。必有所凭。若无依據。 <lb ed="X" n="0556b06"/><lb ed="R072" n="0280a05"/>便同虚诞。<persName>佛</persName>圣言。即至教量。正道理。即比量。定量。 <lb ed="X" n="0556b07"/><lb ed="R072" n="0280a06"/>即现量。</p><p xml:id="pX45p0556b0704" cb:place="inline">至教者。谓一切智人。无所不鉴。具足五语。 <lb ed="X" n="0556b08"/><lb ed="R072" n="0280a07"/>言必诚谛。依此立论。决定可信。无有虚妄。故取为 <lb ed="X" n="0556b09"/><lb ed="R072" n="0280a08"/>本。圣言之语。通于三乘。馀人有所不知。由是拣之。 <lb ed="X" n="0556b10"/><lb ed="R072" n="0280a09"/>故言<persName>佛</persName>也。次先标比量者。以论宗经故。比量者。谓 <lb ed="X" n="0556b11"/><lb ed="R072" n="0280a10"/>藉众相而观于義。众相者。谓因三相。由彼为因。于 <lb ed="X" n="0556b12"/><lb ed="R072" n="0280a11"/>所比宗義。有正智生。了知有火。或无常等。今言正 <lb ed="X" n="0556b13"/><lb ed="R072" n="0280a12"/>道理者。为简一切邪谬因故。若因不正。宗義亦邪。 <lb ed="X" n="0556b14"/><lb ed="R072" n="0280a13"/>由是故言正道理也。</p><p xml:id="pX45p0556b1409" cb:place="inline">现量者。谓无分别。若有正智。 <lb ed="X" n="0556b15"/><lb ed="R072" n="0280a14"/>于色等義。離名种等所有分别。现现别转。故名现 <lb ed="X" n="0556b16"/><lb ed="R072" n="0280a15"/>量。此有四类。一。五识身。二。五俱意。三。诸自证。四。一 <lb ed="X" n="0556b17"/><lb ed="R072" n="0280a16"/>切定心。此上四种。皆现量也。今言定量者。以此四 <lb ed="X" n="0556b18"/><lb ed="R072" n="0280a17"/>義。缘色等境。是决定故。亦可前正道理中。具含二 <lb ed="X" n="0556b19"/><lb ed="R072" n="0280a18"/>量。谓比度生解及自证知。俱无谬妄。咸正道理。定 <lb ed="X" n="0556b20"/><lb ed="R072" n="0280b01"/>量一句。总指三量。俱是决定。取此为本。可信从故。</p> <lb ed="X" n="0556b21"/><lb ed="R072" n="0280b02"/><p xml:id="pX45p0556b2101">△六藉力。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0556b22"/><lb ed="R072" n="0280b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0556b2201">六。藉何力。谓皈命三宝。请加承力。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0556b23"/><lb ed="R072" n="0280b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0556b2301">【记】藉何力者。此责论主依经造论。上欲契圣。下欲 <lb ed="X" n="0556b24"/><lb ed="R072" n="0280b05"/>利凡。流至後代。破邪立正。俾世世不绝。灯灯无尽。 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0556c" n="0556c"/> <lb ed="X" n="0556c01"/><lb ed="R072" n="0280b06"/>为用自力。为假他威耶。归三宝者。谓三宝吉祥。一 <lb ed="X" n="0556c02"/><lb ed="R072" n="0280b07"/>切众生最勝良田。有皈依者。能办大事。生诸福智。 <lb ed="X" n="0556c03"/><lb ed="R072" n="0280b08"/>能離生死。得涅槃乐。故<persName>佛</persName>灭度。凡诸弟子所有著 <lb ed="X" n="0556c04"/><lb ed="R072" n="0280b09"/>述。皆归三宝。示学有宗。不自专<anchor xml:id="nkr_note_add_0556c0401" n="0556c0401"/><anchor xml:id="beg0556c0401" n="0556c0401"/>己<anchor xml:id="end0556c0401"/>。離过失故。今乞 <lb ed="X" n="0556c05"/><lb ed="R072" n="0280b10"/>威加。承力而作。必至後代。人无不信。然加有二种。 <lb ed="X" n="0556c06"/><lb ed="R072" n="0280b11"/>一。显加。谓现身说法。二。冥加。但暗增智慧。今通此 <lb ed="X" n="0556c07"/><lb ed="R072" n="0280b12"/>二也。能归所归。如下廣释。</p> <lb ed="X" n="0556c08"/><lb ed="R072" n="0280b13"/><p xml:id="pX45p0556c0801">△七为義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0556c09"/><lb ed="R072" n="0280b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0556c0901">七。为何義。谓助<persName>佛</persName>扬化。摧邪显正。护持遗法。令久住 <lb ed="X" n="0556c10"/><lb ed="R072" n="0280b15"/>世。报<persName>如来</persName>恩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0556c11"/><lb ed="R072" n="0280b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0556c1101">【记】为何義者。此责既假三宝威加。造立兹论。有何 <lb ed="X" n="0556c12"/><lb ed="R072" n="0280b17"/>義意。切慕此耶。</p><p xml:id="pX45p0556c1207" cb:place="inline">助扬化者。如助谓赞辅。扬。谓发挥。化。 <lb ed="X" n="0556c13"/><lb ed="R072" n="0280b18"/>谓教导。是则赞辅<persName>如来</persName>。发挥法门。教导群品。以十 <lb ed="X" n="0556c14"/><lb ed="R072" n="0281a01"/>方诸<persName>佛</persName>。迭为师资。互相赞弼。令法道流行。众生受 <lb ed="X" n="0556c15"/><lb ed="R072" n="0281a02"/>化。今论主示居因位。师我牟尼。宗经造论。故云助 <lb ed="X" n="0556c16"/><lb ed="R072" n="0281a03"/>化。摧邪显正者。谓<persName>如来</persName>在日。邪见者<persName>佛</persName>自调伏。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0556c17"/><lb ed="R072" n="0281a04"/>灭度後。苟有斯类。人无制止。今论主为摧彼邪徒。 <lb ed="X" n="0556c18"/><lb ed="R072" n="0281a05"/>令邪教不兴。立我正法。令生正见故。下论中显示 <lb ed="X" n="0556c19"/><lb ed="R072" n="0281a06"/>正義。对治邪执。是也。护持遗法者。谓<persName>佛</persName>所说法门。 <lb ed="X" n="0556c20"/><lb ed="R072" n="0281a07"/>至灭度後。总名遗法。今造论发扬。令无坠地者。名 <lb ed="X" n="0556c21"/><lb ed="R072" n="0281a08"/>为护持。辗转弘传。灯灯不绝。以至来劫。名久住世。</p> <lb ed="X" n="0556c22"/><lb ed="R072" n="0281a09"/><p xml:id="pX45p0556c2201">报<persName>如来</persName>恩者。<persName>佛</persName>留教法。意在传弘。辗转度人。令至 <lb ed="X" n="0556c23"/><lb ed="R072" n="0281a10"/>大果。若不传演。逆<persName>佛</persName>本怀。是谓辜恩。苟能显发妙 <lb ed="X" n="0556c24"/><lb ed="R072" n="0281a11"/>门。光昭大教。众生获益。不绝大猷。斯则顺合<persName>佛</persName>心。 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0557a" n="0557a"/> <lb ed="X" n="0557a01"/><lb ed="R072" n="0281a12"/>雅称宗祖。名为报恩也。故智论云。假使顶戴经尘 <lb ed="X" n="0557a02"/><lb ed="R072" n="0281a13"/>劫。身为床座遍三千。若不传法利众生。毕竟无能 <lb ed="X" n="0557a03"/><lb ed="R072" n="0281a14"/>报恩者。若有传持正法藏。宣扬教理度群生。修习 <lb ed="X" n="0557a04"/><lb ed="R072" n="0281a15"/>一念契真如。此是真报<persName>如来</persName>者。然上五句。说有二 <lb ed="X" n="0557a05"/><lb ed="R072" n="0281a16"/>意。一则各自别说。一句是一意。谓助<persName>佛</persName>扬化故。摧 <lb ed="X" n="0557a06"/><lb ed="R072" n="0281a17"/>邪故。显正故等。二则蹑迹通论。从一至五。辗转相 <lb ed="X" n="0557a07"/><lb ed="R072" n="0281a18"/>由。即助<persName>佛</persName>扬化者。为摧邪故。摧邪为显正故。乃至 <lb ed="X" n="0557a08"/><lb ed="R072" n="0281b01"/>报<persName>如来</persName>恩故。</p> <lb ed="X" n="0557a09"/><lb ed="R072" n="0281b02"/><p xml:id="pX45p0557a0901">△八因缘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0557a10"/><lb ed="R072" n="0281b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0557a1001">八。以何因缘。谓令众生。離一切苦。得究竟乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0557a11"/><lb ed="R072" n="0281b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0557a1101">【记】以何缘者。此责如上所为。本缘何事耶。令众生 <lb ed="X" n="0557a12"/><lb ed="R072" n="0281b05"/>者。三聚五性一切众生也。離一切苦者。離三苦八 <lb ed="X" n="0557a13"/><lb ed="R072" n="0281b06"/>苦分段变易二生死苦也。得究竟乐者。谓得无上 <lb ed="X" n="0557a14"/><lb ed="R072" n="0281b07"/>菩提觉法乐。无上涅槃寂静乐。一得永得。更无退 <lb ed="X" n="0557a15"/><lb ed="R072" n="0281b08"/>者。拣异人天二乘。故云究竟。</p> <lb ed="X" n="0557a16"/><lb ed="R072" n="0281b09"/><p xml:id="pX45p0557a1601">△九由起。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0557a17"/><lb ed="R072" n="0281b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0557a1701">九。由何起。谓由菩萨大悲。愍物迷谬。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0557a18"/><lb ed="R072" n="0281b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0557a1801">【记】由何起者。此责菩萨造论之心。因何而起。大悲 <lb ed="X" n="0557a19"/><lb ed="R072" n="0281b12"/>者。即同体无缘。拣非爱见。故云大也。</p><p xml:id="pX45p0557a1915" cb:place="inline">愍。谓哀愍。即 <lb ed="X" n="0557a20"/><lb ed="R072" n="0281b13"/>能悲之心。物。谓众生。即所悲之境。凡夫恋生死。执 <lb ed="X" n="0557a21"/><lb ed="R072" n="0281b14"/>常乐我净。故云迷。二乘爱涅槃。著无常等四。非其 <lb ed="X" n="0557a22"/><lb ed="R072" n="0281b15"/>正趣。认以为正。故名为谬。造论为彼。令反迷为悟。 <lb ed="X" n="0557a23"/><lb ed="R072" n="0281b16"/>捨偏入圆也。</p> <lb ed="X" n="0557a24"/><lb ed="R072" n="0281b17"/><p xml:id="pX45p0557a2401">△十機益。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0557b" n="0557b"/> <lb ed="X" n="0557b01"/><lb ed="R072" n="0281b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0557b0101">十。機何益。</p><p xml:id="pX45p0557b0105" cb:place="inline">谓令生信。得闻思修慧。证入因满。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0557b02"/><lb ed="R072" n="0282a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0557b0201">【记】機何益者。既为众生造论。其有被此化者。得何 <lb ed="X" n="0557b03"/><lb ed="R072" n="0282a02"/>利益。</p><p xml:id="pX45p0557b0303" cb:place="inline">谓令下。有四益。信。谓十信。闻思修慧。即三贤。 <lb ed="X" n="0557b04"/><lb ed="R072" n="0282a03"/>证入。即十地。因满。即究竟位。此则未信者令信。未 <lb ed="X" n="0557b05"/><lb ed="R072" n="0282a04"/>解者令解。未行者令行。未证者令证。未涅槃者令 <lb ed="X" n="0557b06"/><lb ed="R072" n="0282a05"/>得涅槃。始从凡夫。终至等觉。受斯化者。咸得利益。 <lb ed="X" n="0557b07"/><lb ed="R072" n="0282a06"/>本疏则云六益。谓信。及三慧。证入。因满。大同小异。 <lb ed="X" n="0557b08"/><lb ed="R072" n="0282a07"/>开合两通。然上十因。意義相续。若不料简。寧免混 <lb ed="X" n="0557b09"/><lb ed="R072" n="0282a08"/>然。今近取譬。令无所惑。如构大厦。先。要有解<note place="inline">起造之解。 <lb ed="X" n="0557b10"/><lb ed="R072" n="0282a09"/>合二智也</note>。次。列所造<note place="inline">厅堂痒序等。合一心二门三大等</note>。三。明其相<note place="inline">间架向背 <lb ed="X" n="0557b11"/><lb ed="R072" n="0282a10"/>等。合分三大等</note>。四。能造器<note place="inline">釿斧墨尺等。合妙音善字等</note>。五。有所凭准<note place="inline">依经 <lb ed="X" n="0557b12"/><lb ed="R072" n="0282a11"/>依匠。合三量等</note>。六。旁藉阴功<note place="inline">礿祭先灵。合三宝加祐</note>。七。上安所尊<note place="inline">父母 <lb ed="X" n="0557b13"/><lb ed="R072" n="0282a12"/>等。合报<persName>佛</persName>恩</note>。八。下癊来裔<note place="inline">子孙男女。合为众生</note>。九。念情深厚<note place="inline">有恩有爱。 <lb ed="X" n="0557b14"/><lb ed="R072" n="0282a13"/>合大悲愍物</note>。十。各得所安<note place="inline">随彼稳便。合信解入证</note>。如上配合。显然 <lb ed="X" n="0557b15"/><lb ed="R072" n="0282a14"/>不同。由是十文。无相滥矣。又此十中。有因有缘。有 <lb ed="X" n="0557b16"/><lb ed="R072" n="0282a15"/>通有别。通则因缘不分。谓此十段。总是造论因由 <lb ed="X" n="0557b17"/><lb ed="R072" n="0282a16"/>缘起故。别则第九为因。第八为缘。前六则因缘所 <lb ed="X" n="0557b18"/><lb ed="R072" n="0282a17"/>资。七十则因缘之果。又此十中。不出悲智。谓第一 <lb ed="X" n="0557b19"/><lb ed="R072" n="0282a18"/>是智。第九是悲。二三四五六七。是智之相。八十二 <lb ed="X" n="0557b20"/><lb ed="R072" n="0282b01"/>门。是悲之相也。然论文之中。自有八种因缘。与此 <lb ed="X" n="0557b21"/><lb ed="R072" n="0282b02"/>有同有异。同则疏论两文。不出悲智二种。异则论 <lb ed="X" n="0557b22"/><lb ed="R072" n="0282b03"/>中但直述自<anchor xml:id="nkr_note_add_0557b2201" n="0557b2201"/><anchor xml:id="beg0557b2201" n="0557b2201"/>己<anchor xml:id="end0557b2201"/>所怀。为法利物。疏则具叙论主化 <lb ed="X" n="0557b23"/><lb ed="R072" n="0282b04"/>智巧便。妙权开示。承力护法。上报下化。</p><p xml:id="pX45p0557b2316" cb:place="inline">问。论中何 <lb ed="X" n="0557b24"/><lb ed="R072" n="0282b05"/>故不具叙耶。答。疏叙他意。故可具陈。论主述<anchor xml:id="nkr_note_add_0557b2401" n="0557b2401"/><anchor xml:id="beg0557b2401" n="0557b2401"/>已<anchor xml:id="end0557b2401"/>。但 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0557c" n="0557c"/> <lb ed="X" n="0557c01"/><lb ed="R072" n="0282b06"/>明所为。若同疏中。便成自伐。故不具叙。</p> <lb ed="X" n="0557c02"/><lb ed="R072" n="0282b07"/><p xml:id="pX45p0557c0201">△二藏摄。二初标门。二释義。</p><p xml:id="pX45p0557c0212" cb:place="inline">初标门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0557c03"/><lb ed="R072" n="0282b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0557c0301">二。约诸藏所摄者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0557c04"/><lb ed="R072" n="0282b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0557c0401">【记】三二不一。故云诸。皆能含摄。故名藏。谓明此论。 <lb ed="X" n="0557c05"/><lb ed="R072" n="0282b10"/>于三二中。摄属何藏。</p> <lb ed="X" n="0557c06"/><lb ed="R072" n="0282b11"/><p xml:id="pX45p0557c0601">△二释義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0557c07"/><lb ed="R072" n="0282b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0557c0701">三藏之中。对法藏摄。</p><p xml:id="pX45p0557c0709" cb:place="inline">二藏之中。菩萨藏摄。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0557c08"/><lb ed="R072" n="0282b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0557c0801">【记】三藏者。经。律。论也。此约所诠戒定慧学增勝而 <lb ed="X" n="0557c09"/><lb ed="R072" n="0282b14"/>立。谓诠定增勝。名为经藏。诠戒增勝。名为律藏。诠 <lb ed="X" n="0557c10"/><lb ed="R072" n="0282b15"/>慧增勝。名谓论藏。言增勝者。以一一藏。通馀二故。</p> <lb ed="X" n="0557c11"/><lb ed="R072" n="0282b16"/><p xml:id="pX45p0557c1101">第一经藏者。梵云欲底修多罗。或云修妒路。素呾 <lb ed="X" n="0557c12"/><lb ed="R072" n="0282b17"/>缆。此云契经。契。谓契当所诠法義。契合所化機心。 <lb ed="X" n="0557c13"/><lb ed="R072" n="0282b18"/>经。谓贯穿所说義理。令无散失。摄持所化物機。使 <lb ed="X" n="0557c14"/><lb ed="R072" n="0283a01"/>无顚坠。故<persName>佛</persName>地论云。贯穿摄持所应说義。及所被 <lb ed="X" n="0557c15"/><lb ed="R072" n="0283a02"/>機。故契经即藏。持业释也。第二律藏者。梵语毘奈 <lb ed="X" n="0557c16"/><lb ed="R072" n="0283a03"/>耶。或云毘尼。或云毘奈耶。義翻为律。以明持犯法 <lb ed="X" n="0557c17"/><lb ed="R072" n="0283a04"/>则轨度。有如此方条法之制。取此类也。律。法也。古 <lb ed="X" n="0557c18"/><lb ed="R072" n="0283a05"/>翻为调伏。谓调炼三业。制伏过非。调炼则通于止 <lb ed="X" n="0557c19"/><lb ed="R072" n="0283a06"/>作。制伏则唯明止恶。或翻为灭。谓身语意恶。焚烧 <lb ed="X" n="0557c20"/><lb ed="R072" n="0283a07"/>行人。義同火燃。戒能止灭故。或云淸凉。以能息恶 <lb ed="X" n="0557c21"/><lb ed="R072" n="0283a08"/>炎炽相故。此则俱就所诠之行彰名。调伏之藏等。 <lb ed="X" n="0557c22"/><lb ed="R072" n="0283a09"/>依主释也。第三论藏者。梵语阿毘达摩。此云对法。 <lb ed="X" n="0557c23"/><lb ed="R072" n="0283a10"/>法则所对之境。谓无为涅槃。及四真谛。对即能对 <lb ed="X" n="0557c24"/><lb ed="R072" n="0283a11"/>之心。谓理量二智。此二对彼。妙尽理源。拣择法相。 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0558a" n="0558a"/> <lb ed="X" n="0558a01"/><lb ed="R072" n="0283a12"/>分明指掌。如对目前。名为对法。即对法之藏。依主 <lb ed="X" n="0558a02"/><lb ed="R072" n="0283a13"/>释也。</p><p xml:id="pX45p0558a0203" cb:place="inline">此论属彼。定非经律。故云对法藏摄。问。瑜伽 <lb ed="X" n="0558a03"/><lb ed="R072" n="0283a14"/>论说。谓诸一切了義经典。循环研核摩怛理迦。據 <lb ed="X" n="0558a04"/><lb ed="R072" n="0283a15"/>此。则对法藏摄。亦是<persName>佛</persName>说。此论既是<persName>佛</persName>灭度後。菩 <lb ed="X" n="0558a05"/><lb ed="R072" n="0283a16"/>萨所造。何得亦入对法藏耶。答。<persName>佛</persName>所说法。有其三 <lb ed="X" n="0558a06"/><lb ed="R072" n="0283a17"/>种。一。<persName>佛</persName>自说。二。加他说。三。悬记说。今则後说也。故 <lb ed="X" n="0558a07"/><lb ed="R072" n="0283a18"/>摩耶经云。<persName>佛</persName>记<name role="" type="person">马鸣</name>。然正法炬。灭邪见幢。善说法 <lb ed="X" n="0558a08"/><lb ed="R072" n="0283b01"/>要。既蒙悬记。即同<persName>佛</persName>言。故得此摄。问。若言悬记。故 <lb ed="X" n="0558a09"/><lb ed="R072" n="0283b02"/>得入论藏者。岂<persName>佛</persName>灭後。一切造论菩萨。尽是悬记 <lb ed="X" n="0558a10"/><lb ed="R072" n="0283b03"/>耶。由斯难故。今助一解。以<persName>佛</persName>所说。虽有论议。幷属 <lb ed="X" n="0558a11"/><lb ed="R072" n="0283b04"/>经藏。以十二部。俱名经故。菩萨造者。但名为论。或 <lb ed="X" n="0558a12"/><lb ed="R072" n="0283b05"/>宗彼经。或随解释。故此所摄。亦不相违。</p><p xml:id="pX45p0558a1216" cb:place="inline">二藏者。此 <lb ed="X" n="0558a13"/><lb ed="R072" n="0283b06"/>则约人所立也。谓于三藏之中。诠示大乘理行果 <lb ed="X" n="0558a14"/><lb ed="R072" n="0283b07"/>故。名菩萨藏。诠示小乘理行果故。名声闻藏。故莊 <lb ed="X" n="0558a15"/><lb ed="R072" n="0283b08"/>严论。及摄大乘说。由上下乘差别。故有声闻及菩 <lb ed="X" n="0558a16"/><lb ed="R072" n="0283b09"/>萨藏。</p><p xml:id="pX45p0558a1603" cb:place="inline">然约人说。人有三乘。合分三藏。以缘觉人。多 <lb ed="X" n="0558a17"/><lb ed="R072" n="0283b10"/>不藉教。出无<persName>佛</persName>世。或出<persName>佛</persName>世。即摄属声闻。以四法 <lb ed="X" n="0558a18"/><lb ed="R072" n="0283b11"/>之中。理果同故。由是但立二种藏也。若據教行有 <lb ed="X" n="0558a19"/><lb ed="R072" n="0283b12"/>别。亦可开为三藏。故普超三昧经。及入大乘论说。 <lb ed="X" n="0558a20"/><lb ed="R072" n="0283b13"/>以约别義。开为三藏。今依莊严等论。约于同義。合 <lb ed="X" n="0558a21"/><lb ed="R072" n="0283b14"/>为二藏。开之与合。各随一意耳。然三藏之中。各具 <lb ed="X" n="0558a22"/><lb ed="R072" n="0283b15"/>二藏。二藏之内。各有三藏。但约人约法。分此二三。 <lb ed="X" n="0558a23"/><lb ed="R072" n="0283b16"/>廣如圆觉疏所辨。菩萨藏摄者。以是大乘。非诠小 <lb ed="X" n="0558a24"/><lb ed="R072" n="0283b17"/>故。故此所摄。</p> <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0558b" n="0558b"/> <lb ed="X" n="0558b01"/><lb ed="R072" n="0283b18"/><p xml:id="pX45p0558b0101">△三教義<note place="inline">二</note>。初总标。二别列。</p><p xml:id="pX45p0558b0112" cb:place="inline">初总标。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558b02"/><lb ed="R072" n="0284a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0558b0201">三。显教義分齐者。有二。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558b03"/><lb ed="R072" n="0284a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0558b0301">【记】教是能诠。義即所诠。以所诠義。显能诠教。即知 <lb ed="X" n="0558b04"/><lb ed="R072" n="0284a03"/>此教分齐所至也。</p> <lb ed="X" n="0558b05"/><lb ed="R072" n="0284a04"/><p xml:id="pX45p0558b0501">△二别列<note place="inline">二</note>。初教。二法。</p><p xml:id="pX45p0558b0510" cb:place="inline">初教<note place="inline">二</note>。先开章。次释義。</p> <lb ed="X" n="0558b06"/><lb ed="R072" n="0284a05"/><p xml:id="pX45p0558b0601">先开章。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558b07"/><lb ed="R072" n="0284a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0558b0701">一。约教诠法通局显分齐。</p><p xml:id="pX45p0558b0711" cb:place="inline">谓以義分教。教类有五。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558b08"/><lb ed="R072" n="0284a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0558b0801">【记】诠法通局者。通则大乘终顿圆。以被機廣故。诠 <lb ed="X" n="0558b09"/><lb ed="R072" n="0284a08"/>義深故。局即小乘及大乘始教。以诠法浅故。被機 <lb ed="X" n="0558b10"/><lb ed="R072" n="0284a09"/>狭故。又深必该浅。故云通。浅不至深。故云局。又一 <lb ed="X" n="0558b11"/><lb ed="R072" n="0284a10"/>经能含多教。故云通。一经唯诠一教。故云局。</p><p xml:id="pX45p0558b1118" cb:place="inline">以義 <lb ed="X" n="0558b12"/><lb ed="R072" n="0284a11"/>分教者。由诸家多约时分教。有所未允。遂招诤论。 <lb ed="X" n="0558b13"/><lb ed="R072" n="0284a12"/>叙彼如别所明。今以義分。故无舛谬。此则義为能 <lb ed="X" n="0558b14"/><lb ed="R072" n="0284a13"/>分。教为所分。得知教之浅深者。由所诠義。有近远 <lb ed="X" n="0558b15"/><lb ed="R072" n="0284a14"/>故。</p> <lb ed="X" n="0558b16"/><lb ed="R072" n="0284a15"/><p xml:id="pX45p0558b1601">△次释義<note place="inline">二</note>。初总叙诸教。二与论相摄。</p><p xml:id="pX45p0558b1616" cb:place="inline">初总叙 <lb ed="X" n="0558b17"/><lb ed="R072" n="0284a16"/>诸教<note place="inline">五</note>。初小教。二始教。三终教。四顿教。五圆教 <lb ed="X" n="0558b18"/><lb ed="R072" n="0284a17"/>初小教。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558b19"/><lb ed="R072" n="0284a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0558b1901">一。小乘教。</p><p xml:id="pX45p0558b1905" cb:place="inline">但说我空。纵少说法空。亦不明显。但依六 <lb ed="X" n="0558b20"/><lb ed="R072" n="0284b01"/>识三毒。建立染净根本。未尽法源。故多诤论。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558b21"/><lb ed="R072" n="0284b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0558b2101">【记】小乘者。运小根至小果故。如羊鹿车。但能引轻。 <lb ed="X" n="0558b22"/><lb ed="R072" n="0284b03"/>不能致远。故名小也。</p><p xml:id="pX45p0558b2209" cb:place="inline">但说下。释相也。即正辨所诠。 <lb ed="X" n="0558b23"/><lb ed="R072" n="0284b04"/>之理。但。犹独也。唯也。我空者。此教所明。凡有所为。 <lb ed="X" n="0558b24"/><lb ed="R072" n="0284b05"/>皆因缘力。中无主宰。故为我空。纵少说者。阿含经 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0558c" n="0558c"/> <lb ed="X" n="0558c01"/><lb ed="R072" n="0284b06"/>云。无是老死。无谁老死。既言无是老死。即是法空 <lb ed="X" n="0558c02"/><lb ed="R072" n="0284b07"/>之義。虽有此说。以百无一分。故云少说。但标而<anchor xml:id="nkr_note_add_0558c0201" n="0558c0201"/><anchor xml:id="beg0558c0201" n="0558c0201"/>已<anchor xml:id="end0558c0201"/>。 <lb ed="X" n="0558c03"/><lb ed="R072" n="0284b08"/>更不解释。故不明显。以非教之正意故。今望大乘 <lb ed="X" n="0558c04"/><lb ed="R072" n="0284b09"/>分明显了義边。故名为但。如河少水。亦名无水故。</p> <lb ed="X" n="0558c05"/><lb ed="R072" n="0284b10"/><p xml:id="pX45p0558c0501">但依下。所依根本。六识者。即前六识。彼教三宗。所 <lb ed="X" n="0558c06"/><lb ed="R072" n="0284b11"/>说有异。谓经部无别心所。有部有别心所。觉天所 <lb ed="X" n="0558c07"/><lb ed="R072" n="0284b12"/>说。唯一意识。随六根转。无别六异。三毒者。贪嗔痴 <lb ed="X" n="0558c08"/><lb ed="R072" n="0284b13"/>使。害物最深。能损法身慧命。故受毒称。</p><p xml:id="pX45p0558c0816" cb:place="inline">染净者。若 <lb ed="X" n="0558c09"/><lb ed="R072" n="0284b14"/>以此三为能熏。现在色心为所熏。造业受生。轮转 <lb ed="X" n="0558c10"/><lb ed="R072" n="0284b15"/>三界。此为染根本。若以无贪等三为能熏。现在色 <lb ed="X" n="0558c11"/><lb ed="R072" n="0284b16"/>心为所熏。断烦恼。出三界。此为净根本。染之与净。 <lb ed="X" n="0558c12"/><lb ed="R072" n="0284b17"/>由三有无。除此更无所依。故云但也。未尽下。结成 <lb ed="X" n="0558c13"/><lb ed="R072" n="0284b18"/>不了。不达<persName>如来</persName>藏心。本具无漏功德。故未尽净法 <lb ed="X" n="0558c14"/><lb ed="R072" n="0285a01"/>之源。不了根本不觉。是有漏因。故未尽染法之源。 <lb ed="X" n="0558c15"/><lb ed="R072" n="0285a02"/>此教尙不诠七八二识。岂况无明法性耶。故云未 <lb ed="X" n="0558c16"/><lb ed="R072" n="0285a03"/>尽等。多诤论者。二十部份宗。各不相与。如群盲摸 <lb ed="X" n="0558c17"/><lb ed="R072" n="0285a04"/>象。纷然是非。故云诤论。苟尽其源。安见如此。</p> <lb ed="X" n="0558c18"/><lb ed="R072" n="0285a05"/><p xml:id="pX45p0558c1801">△二始教。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558c19"/><lb ed="R072" n="0285a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0558c1901">二。大乘始教。亦名分教。于中但说诸法皆空。未尽大 <lb ed="X" n="0558c20"/><lb ed="R072" n="0285a07"/>乘法理。故名为始。但说一切法相。有不成<persName>佛</persName>。故名为 <lb ed="X" n="0558c21"/><lb ed="R072" n="0285a08"/>分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0558c22"/><lb ed="R072" n="0285a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0558c2201">【记】大乘者。运大根至大果故。如牛车引重。可以致 <lb ed="X" n="0558c23"/><lb ed="R072" n="0285a10"/>远。故名大乘。下四虽权实有异。以通对小乘。故总 <lb ed="X" n="0558c24"/><lb ed="R072" n="0285a11"/>名大乘也。始分二教者。且标两名。此中二教。各诠 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0559a" n="0559a"/> <lb ed="X" n="0559a01"/><lb ed="R072" n="0285a12"/>一義。是谓空。相。非谓一教而有二名。但说下。明所 <lb ed="X" n="0559a02"/><lb ed="R072" n="0285a13"/>诠理。即诸部般若。明心境染净等幷空。始自色心。 <lb ed="X" n="0559a03"/><lb ed="R072" n="0285a14"/>终乎种智。无不如幻。故云皆空。般若云。无色无受 <lb ed="X" n="0559a04"/><lb ed="R072" n="0285a15"/>想行识。乃至无智亦无得等。又经云。若有一法勝 <lb ed="X" n="0559a05"/><lb ed="R072" n="0285a16"/>过涅槃。我亦说为如梦幻等。未尽下。判为不了。大 <lb ed="X" n="0559a06"/><lb ed="R072" n="0285a17"/>乘法理。不空不有。而空而有。既但说空。当知未尽。 <lb ed="X" n="0559a07"/><lb ed="R072" n="0285a18"/>故法鼓经云。一切空经。是有馀说。中论云。空是大 <lb ed="X" n="0559a08"/><lb ed="R072" n="0285b01"/>乘初门。故言始也。又云。以有空義故。一切法得成。 <lb ed="X" n="0559a09"/><lb ed="R072" n="0285b02"/>但说下。即分教也。一切法相者。明所诠。法。然一切 <lb ed="X" n="0559a10"/><lb ed="R072" n="0285b03"/>言。不出五位一百法。谓一者心法。有八。二者心所 <lb ed="X" n="0559a11"/><lb ed="R072" n="0285b04"/>有法。有五十一。三者色法。有十一。四者不相应行 <lb ed="X" n="0559a12"/><lb ed="R072" n="0285b05"/>法。有二十四。五者无为法。有六。纵说真如无为。是 <lb ed="X" n="0559a13"/><lb ed="R072" n="0285b06"/>诸法性。亦堕法相之数。故云<anchor xml:id="nkr_note_add_0559a1301" n="0559a1301"/><anchor xml:id="beg0559a1301" n="0559a1301"/>但<anchor xml:id="end0559a1301"/>说。有不成<persName>佛</persName>下。判 <lb ed="X" n="0559a14"/><lb ed="R072" n="0285b07"/>为不了。谓五性之中。定性二乘。无性阐提。及不定 <lb ed="X" n="0559a15"/><lb ed="R072" n="0285b08"/>性中三分之二。必不成<persName>佛</persName>。既不皆成。即名为分。</p> <lb ed="X" n="0559a16"/><lb ed="R072" n="0285b09"/><p xml:id="pX45p0559a1601">△三终教。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0559a17"/><lb ed="R072" n="0285b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0559a1701">三。终教。亦名实教。说<persName>如来</persName>藏。随缘成阿赖耶识。缘起 <lb ed="X" n="0559a18"/><lb ed="R072" n="0285b11"/>无性。一切皆如。定性二乘。无性阐提。悉当成<persName>佛</persName>。方尽 <lb ed="X" n="0559a19"/><lb ed="R072" n="0285b12"/>大乘至极之说。故名为终。以称实理。故名为实。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0559a20"/><lb ed="R072" n="0285b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0559a2001">【记】终实二教者。标名也。此只一教。以对前二。故立 <lb ed="X" n="0559a21"/><lb ed="R072" n="0285b14"/>二名。非同于前二教异也。说<persName>如来</persName>下。顺明缘起。即 <lb ed="X" n="0559a22"/><lb ed="R072" n="0285b15"/>生灭门。故下论云。心生灭者。依<persName>如来</persName>藏故。有生灭 <lb ed="X" n="0559a23"/><lb ed="R072" n="0285b16"/>心。所谓不生不灭。与生灭和合。非一非异。名阿黎 <lb ed="X" n="0559a24"/><lb ed="R072" n="0285b17"/>耶识等。即前云不变性而缘起。缘起下。逆明缘性。 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0559b" n="0559b"/> <lb ed="X" n="0559b01"/><lb ed="R072" n="0285b18"/>即真如门。故论云。心真如者。即是一法界大总相 <lb ed="X" n="0559b02"/><lb ed="R072" n="0286a01"/>法门体。所谓心性不生不灭。乃至一切法不可说 <lb ed="X" n="0559b03"/><lb ed="R072" n="0286a02"/>不可念。故名真如。即前云不捨缘而即真也斯则 <lb ed="X" n="0559b04"/><lb ed="R072" n="0286a03"/>从本起末。故云随缘。末即同本。故云无性。如笵金 <lb ed="X" n="0559b05"/><lb ed="R072" n="0286a04"/>为器。器即是金。定性等者。三聚五性一切众生。皆 <lb ed="X" n="0559b06"/><lb ed="R072" n="0286a05"/>有<persName>如来</persName>藏心。总皆成<persName>佛</persName>。故涅槃经云。凡有心者。定 <lb ed="X" n="0559b07"/><lb ed="R072" n="0286a06"/>当作<persName>佛</persName>。圆觉云。有性无性。齐成<persName>佛</persName>道。上皆明所诠 <lb ed="X" n="0559b08"/><lb ed="R072" n="0286a07"/>之法。方尽下。判为了義。诠法穷源。故云至极也。对 <lb ed="X" n="0559b09"/><lb ed="R072" n="0286a08"/>前未尽。终于始故。名为终教。非同法相。故云实理。 <lb ed="X" n="0559b10"/><lb ed="R072" n="0286a09"/>分教不了。乃属于权。此中了義。故云实教。</p> <lb ed="X" n="0559b11"/><lb ed="R072" n="0286a10"/><p xml:id="pX45p0559b1101">△四顿教。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0559b12"/><lb ed="R072" n="0286a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0559b1201">四。顿教。</p><p xml:id="pX45p0559b1204" cb:place="inline">总不说法相。唯辨真性。亦无八识差别之相。 <lb ed="X" n="0559b13"/><lb ed="R072" n="0286a12"/>诃教劝離。毁相泯心。但一念不生。即名为<persName>佛</persName>。不依地 <lb ed="X" n="0559b14"/><lb ed="R072" n="0286a13"/>位渐次。故说为顿。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0559b15"/><lb ed="R072" n="0286a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0559b1501">【记】顿教者。标名也。一直而谈。更无委曲。不历阶渐。 <lb ed="X" n="0559b16"/><lb ed="R072" n="0286a15"/>唯指本源。故称为顿。总不下。释相也。法相者。谓遍 <lb ed="X" n="0559b17"/><lb ed="R072" n="0286a16"/>计。依他。色心。假。实。法相虽廣。不出于斯。此既不说。 <lb ed="X" n="0559b18"/><lb ed="R072" n="0286a17"/>故名为总不说。即拣分教但说法相。唯辨真性者。 <lb ed="X" n="0559b19"/><lb ed="R072" n="0286a18"/>此拣始教但说诸法皆空。今说不空妙有。即圆成 <lb ed="X" n="0559b20"/><lb ed="R072" n="0286b01"/>实性也。此性圆满成就。凡圣因果。平等所依。只谈 <lb ed="X" n="0559b21"/><lb ed="R072" n="0286b02"/>此法。故云唯辨。此二句且略标拣也。下即廣示。亦 <lb ed="X" n="0559b22"/><lb ed="R072" n="0286b03"/>无等者。释不说法相也。八识。是法相之源。一切最 <lb ed="X" n="0559b23"/><lb ed="R072" n="0286b04"/>勝。以勝摄劣。故唯擧此。然识如幻梦。唯是一心。故 <lb ed="X" n="0559b24"/><lb ed="R072" n="0286b05"/>云亦无。此中擧识。以影所缘也。请教者。斥其无实。 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0559c" n="0559c"/> <lb ed="X" n="0559c01"/><lb ed="R072" n="0286b06"/>肇公云。名无得物之功。故圆觉云。修多罗者。如标 <lb ed="X" n="0559c02"/><lb ed="R072" n="0286b07"/>月指。若复见月。了知所标。毕竟非月。下文亦云。一 <lb ed="X" n="0559c03"/><lb ed="R072" n="0286b08"/>切言说。假名无实。但随妄念。不可得故。劝離者。令 <lb ed="X" n="0559c04"/><lb ed="R072" n="0286b09"/>不执教。使其捨诠也。故下文云。从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0559c0401" n="0559c0401"/><anchor xml:id="beg0559c0401" n="0559c0401"/>已<anchor xml:id="end0559c0401"/>来。離言说 <lb ed="X" n="0559c05"/><lb ed="R072" n="0286b10"/>相。離名字相。净名云。乃至无有文字语言。是真入 <lb ed="X" n="0559c06"/><lb ed="R072" n="0286b11"/>不二法门。又云。至于智者。不著文字。文字性離。即 <lb ed="X" n="0559c07"/><lb ed="R072" n="0286b12"/>是解脱。达摩云。我法以心传心。不立文字等。</p><p xml:id="pX45p0559c0718" cb:place="inline">能诠 <lb ed="X" n="0559c08"/><lb ed="R072" n="0286b13"/>教既亡。所诠義亦遣。故但诃教劝離也。毁相者。凡 <lb ed="X" n="0559c09"/><lb ed="R072" n="0286b14"/>所有相。皆虚妄故。此则亡所证境也。泯心者。心生 <lb ed="X" n="0559c10"/><lb ed="R072" n="0286b15"/>则种种法生故。此即亡能证智也。经云。幻尘灭故。 <lb ed="X" n="0559c11"/><lb ed="R072" n="0286b16"/>幻灭亦灭。又云。亦无能证者。此乃妄识妄缘。能诠 <lb ed="X" n="0559c12"/><lb ed="R072" n="0286b17"/>所诠。能证所证。一切都泯。故下文云。一切法从本 <lb ed="X" n="0559c13"/><lb ed="R072" n="0286b18"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0559c1301" n="0559c1301"/><anchor xml:id="beg0559c1301" n="0559c1301"/>已<anchor xml:id="end0559c1301"/>来。非色非心。非智非识。非有非无。毕竟不可说 <lb ed="X" n="0559c14"/><lb ed="R072" n="0287a01"/>相。但一念等者。念生既是凡夫。相现性隐。不生宜 <lb ed="X" n="0559c15"/><lb ed="R072" n="0287a02"/>名为<persName>佛</persName>。性显相亡。是故刹那登妙觉。等<persName>佛</persName>于一朝。 <lb ed="X" n="0559c16"/><lb ed="R072" n="0287a03"/>故观师云。一念不生。前後际断。照体独立。物我皆 <lb ed="X" n="0559c17"/><lb ed="R072" n="0287a04"/>如。更不假馀方便。故云但也。此则释前唯辨真性。</p> <lb ed="X" n="0559c18"/><lb ed="R072" n="0287a05"/><p xml:id="pX45p0559c1801">不依下。结成顿義。既一念成<persName>佛</persName>。岂立位焉。位既不 <lb ed="X" n="0559c19"/><lb ed="R072" n="0287a06"/>存。不亦顿乎。故思益经云。得诸法正性。不从一地 <lb ed="X" n="0559c20"/><lb ed="R072" n="0287a07"/>至于一地。圆觉云。知幻即離。不作方便。離幻即觉。 <lb ed="X" n="0559c21"/><lb ed="R072" n="0287a08"/>亦无渐次。</p> <lb ed="X" n="0559c22"/><lb ed="R072" n="0287a09"/><p xml:id="pX45p0559c2201">△五圆教。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0559c23"/><lb ed="R072" n="0287a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0559c2301">五。圆教。</p><p xml:id="pX45p0559c2304" cb:place="inline">所说唯是法界。性海圆融。缘起无碍。相即相 <lb ed="X" n="0559c24"/><lb ed="R072" n="0287a11"/>入。帝网褈褈。主伴无尽。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0560a" n="0560a"/> <lb ed="X" n="0560a01"/><lb ed="R072" n="0287a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0560a0101">【记】圆教者。谓此教中。该收前四。圆满具足。性相俱 <lb ed="X" n="0560a02"/><lb ed="R072" n="0287a13"/>融。刹海尘毛。交遍互入。即花严宗也。所说下。一真 <lb ed="X" n="0560a03"/><lb ed="R072" n="0287a14"/>法界也。谓所说理事心境人法圣凡染净等法。以 <lb ed="X" n="0560a04"/><lb ed="R072" n="0287a15"/>要言之。未有一法。離于法界。故云所说唯是法界。 <lb ed="X" n="0560a05"/><lb ed="R072" n="0287a16"/>或可此句是总标。下皆别列。</p><p xml:id="pX45p0560a0512" cb:place="inline">性海圆融者。理法界。 <lb ed="X" n="0560a06"/><lb ed="R072" n="0287a17"/>谓理性深廣。故如海也。理体周遍。无有一法而不 <lb ed="X" n="0560a07"/><lb ed="R072" n="0287a18"/>融摄。故云圆融。缘起者。事法界。谓众缘所造心境 <lb ed="X" n="0560a08"/><lb ed="R072" n="0287b01"/>染净情器因果大小一多。各不同故。无碍者。理事 <lb ed="X" n="0560a09"/><lb ed="R072" n="0287b02"/>无碍法界也。谓缘起事法。皆是理之所成。缘起无 <lb ed="X" n="0560a10"/><lb ed="R072" n="0287b03"/>性。不碍于理。理能随缘。不碍于事。故得理事二无 <lb ed="X" n="0560a11"/><lb ed="R072" n="0287b04"/>障碍。</p><p xml:id="pX45p0560a1103" cb:place="inline">相即相入下。事事无碍法界也。谓诸事法。各 <lb ed="X" n="0560a12"/><lb ed="R072" n="0287b05"/>全摄理。即理之事。互不相碍。故得一一事法。相即 <lb ed="X" n="0560a13"/><lb ed="R072" n="0287b06"/>相入。一即一切。一切即一。一入一切。一切入一。互 <lb ed="X" n="0560a14"/><lb ed="R072" n="0287b07"/>为主伴。褈褈无尽。如天网珠。光影互入。无碍无尽 <lb ed="X" n="0560a15"/><lb ed="R072" n="0287b08"/>也。</p><p xml:id="pX45p0560a1502" cb:place="inline">然上五教所诠。不出性相。性相相望料拣。应成 <lb ed="X" n="0560a16"/><lb ed="R072" n="0287b09"/>六句。一。唯相非性。小乘教也。但说法相。不言性故。 <lb ed="X" n="0560a17"/><lb ed="R072" n="0287b10"/>二。唯性非相。即顿教也。唯辨真性。毁相泯心故。三。 <lb ed="X" n="0560a18"/><lb ed="R072" n="0287b11"/>相多性少。即分教。多说法相。少说性故。四。性多相 <lb ed="X" n="0560a19"/><lb ed="R072" n="0287b12"/>少。即终教。多说法性。少说法相。纵说法相。亦不離 <lb ed="X" n="0560a20"/><lb ed="R072" n="0287b13"/>性故。五。非相非性。即始教。但说诸法皆空。未显真 <lb ed="X" n="0560a21"/><lb ed="R072" n="0287b14"/>如性故。六。全相全性。圆教也。谓说一真法界。全体 <lb ed="X" n="0560a22"/><lb ed="R072" n="0287b15"/>而起成染净法。即全相也。染净起时。性体不隐。全 <lb ed="X" n="0560a23"/><lb ed="R072" n="0287b16"/>是真如。即全性也。</p><p xml:id="pX45p0560a2308" cb:place="inline">又此五教。与天台化法四教相 <lb ed="X" n="0560a24"/><lb ed="R072" n="0287b17"/>望。但开合有异。而大况是同。彼则开前合後。此则 <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0560b" n="0560b"/> <lb ed="X" n="0560b01"/><lb ed="R072" n="0287b18"/>开後合前。四教者。谓藏。通。别。圆也。且如此中初小 <lb ed="X" n="0560b02"/><lb ed="R072" n="0288a01"/>乘教。即彼藏教。第二始教。此有二类。一始教。但说 <lb ed="X" n="0560b03"/><lb ed="R072" n="0288a02"/>诸法皆空。即彼通教也。二分教。但说一切法相。即 <lb ed="X" n="0560b04"/><lb ed="R072" n="0288a03"/>别教也。第三终教。明<persName>如来</persName>藏。随缘成诸染净。缘起 <lb ed="X" n="0560b05"/><lb ed="R072" n="0288a04"/>无性。一切皆如。即彼圆中双照義也。第四顿教。唯 <lb ed="X" n="0560b06"/><lb ed="R072" n="0288a05"/>辨真性。即彼圆中双遮義也。第五圆教。明性相俱 <lb ed="X" n="0560b07"/><lb ed="R072" n="0288a06"/>融。即彼圆中遮照同时義。以此三教所诠。唯是一 <lb ed="X" n="0560b08"/><lb ed="R072" n="0288a07"/>心具一切法。即彼圆教不思议中道也。故此三教。 <lb ed="X" n="0560b09"/><lb ed="R072" n="0288a08"/>皆属圆收。此即合彼通别为一始教。开彼圆教为 <lb ed="X" n="0560b10"/><lb ed="R072" n="0288a09"/>终顿圆三。彼即开此始教为通别二。合此终等为 <lb ed="X" n="0560b11"/><lb ed="R072" n="0288a10"/>一圆教。虽开合有异。而法无异也。然彼更约化仪 <lb ed="X" n="0560b12"/><lb ed="R072" n="0288a11"/>论四。约时论五。廣说如彼。</p> <lb ed="X" n="0560b13"/><lb ed="R072" n="0288a12"/><p xml:id="pX45p0560b1301">△二与论相摄<note place="inline">二</note>。初定分齐。二明相摄。</p><p xml:id="pX45p0560b1316" cb:place="inline">初定分 <lb ed="X" n="0560b14"/><lb ed="R072" n="0288a13"/>齐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0560b15"/><lb ed="R072" n="0288a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0560b1501">若于五中。显此论之分齐。正唯终教。亦兼于顿。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0560b16"/><lb ed="R072" n="0288a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0560b1601">【记】正唯终教者。以有生灭门。说<persName>如来</persName>藏。随缘作阿 <lb ed="X" n="0560b17"/><lb ed="R072" n="0288a16"/>赖耶。成诸染净義故。兼于顿者。以有真如门。显体 <lb ed="X" n="0560b18"/><lb ed="R072" n="0288a17"/>離言。依言辨德故。然虽说两门。以真如门中。但略 <lb ed="X" n="0560b19"/><lb ed="R072" n="0288a18"/>显法体而<anchor xml:id="nkr_note_add_0560b1901" n="0560b1901"/><anchor xml:id="beg0560b1901" n="0560b1901"/>已<anchor xml:id="end0560b1901"/>。如其生灭门中。说迷悟。辨圣凡。论染。 <lb ed="X" n="0560b20"/><lb ed="R072" n="0288b01"/>则二碍三细五意六粗。论净。则二身三大四信五 <lb ed="X" n="0560b21"/><lb ed="R072" n="0288b02"/>行。具辨染净熏习。廣明四位阶降。说断证。明解行。 <lb ed="X" n="0560b22"/><lb ed="R072" n="0288b03"/>但是一切世出世法。皆在生灭门中所明。既而廣 <lb ed="X" n="0560b23"/><lb ed="R072" n="0288b04"/>略不同。故于二教以判兼正也。</p> <lb ed="X" n="0560b24"/><lb ed="R072" n="0288b05"/><p xml:id="pX45p0560b2401">△二明相摄。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0560c" n="0560c"/> <lb ed="X" n="0560c01"/><lb ed="R072" n="0288b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0560c0101">若将此论。与五教互相摄者。五唯後三摄此。此唯摄 <lb ed="X" n="0560c02"/><lb ed="R072" n="0288b07"/>五前四。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0560c03"/><lb ed="R072" n="0288b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0560c0301">【记】五唯下。以教摄论。五教为能摄。此论为所摄也。 <lb ed="X" n="0560c04"/><lb ed="R072" n="0288b09"/>後三摄此者。终顿圆也。谓此论中。说<persName>如来</persName>藏缘起。 <lb ed="X" n="0560c05"/><lb ed="R072" n="0288b10"/>是终教。说真如门。是顿教。又真如门。是理法界。生 <lb ed="X" n="0560c06"/><lb ed="R072" n="0288b11"/>灭门。是事法界。二门不二。理事无碍法界。一心。是 <lb ed="X" n="0560c07"/><lb ed="R072" n="0288b12"/>一真法界。此即圆教。故後三教。摄得此论。若以理 <lb ed="X" n="0560c08"/><lb ed="R072" n="0288b13"/>推。此论亦有前二教義。亦应前二摄得此论。此唯 <lb ed="X" n="0560c09"/><lb ed="R072" n="0288b14"/>下。以论摄教。此论为能摄。五教为所摄也。摄前四 <lb ed="X" n="0560c10"/><lb ed="R072" n="0288b15"/>者。此论备有前四義故。不摄圆者。以四法界中。唯 <lb ed="X" n="0560c11"/><lb ed="R072" n="0288b16"/>有三种。而不明事事无碍。以圆教宗于事事无碍。 <lb ed="X" n="0560c12"/><lb ed="R072" n="0288b17"/>義既不全。故非摄彼。然以義推。亦合摄彼。彼文四 <lb ed="X" n="0560c13"/><lb ed="R072" n="0288b18"/>种。统唯一真法界。今论一心之体。正是一真法界。 <lb ed="X" n="0560c14"/><lb ed="R072" n="0289a01"/>是彼圆教之宗耳。又彼事事得无碍者。皆由真如 <lb ed="X" n="0560c15"/><lb ed="R072" n="0289a02"/>随缘故也。故知真如随缘。是彼事事无碍之由。故 <lb ed="X" n="0560c16"/><lb ed="R072" n="0289a03"/>得摄也。若以前科望于此義。前文合云。正唯终教。 <lb ed="X" n="0560c17"/><lb ed="R072" n="0289a04"/>兼于顿圆也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0560c18"/><lb ed="R072" n="0289a05"/> <lb ed="X" n="0560c19"/><lb ed="R072" n="0289a06"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大乘起信论疏笔削记会阅卷第一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0560c20"/><lb ed="R072" n="0289a07"/> <lb ed="X" n="0560c21"/><lb ed="R072" n="0289a08"/><cb:div type="w"><head>音释</head> <lb ed="X" n="0560c22"/><lb ed="R072" n="0289a09"/><cb:div type="note"><entry><form>协</form><cb:def><p xml:id="pX45p0560c2202" cb:place="inline">音亦。合也。又和于十众也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0560c23"/><lb ed="R072" n="0289a10"/><entry><form>研</form><cb:def><p xml:id="pX45p0560c2302" cb:place="inline">音年。磋。磨。穷。究也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0560c24"/><lb ed="R072" n="0289a11"/><entry><form>核</form><cb:def><p xml:id="pX45p0560c2402" cb:place="inline">音核。考挍也。</p></cb:def></entry> <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0561a" n="0561a"/> <lb ed="X" n="0561a01"/><lb ed="R072" n="0289a12"/><entry><form>绠</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a0102" cb:place="inline">音梗。汲水绳也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a02"/><lb ed="R072" n="0289a13"/><entry><form>谥</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a0202" cb:place="inline">音益。应用谥。音示。诔行立号以易名也。谥非。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a03"/><lb ed="R072" n="0289a14"/><entry><form><g ref="#CB15210">恢</g></form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a0302" cb:place="inline">音魁。宽大貌。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a04"/><lb ed="R072" n="0289a15"/><entry><form>绎</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a0402" cb:place="inline">音亦。解也。又繙阅经书寻究之也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a05"/><lb ed="R072" n="0289a16"/><entry><form>璇</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a0502" cb:place="inline">音前。美玉。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a06"/><lb ed="R072" n="0289a17"/><entry><form>印度</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a0603" cb:place="inline">此云月氏。国名。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a07"/><lb ed="R072" n="0289a18"/><entry><form>噳</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a0702" cb:place="inline">音语。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a08"/><lb ed="R072" n="0289b01"/><entry><form>你</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a0802" cb:place="inline">同你。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a09"/><lb ed="R072" n="0289b02"/><entry><form>緖</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a0902" cb:place="inline">音序。纶緖也。头緖也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a10"/><lb ed="R072" n="0289b03"/><entry><form>筌</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a1002" cb:place="inline">音诠。捕鱼器。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a11"/><lb ed="R072" n="0289b04"/><entry><form><g ref="#CB04590">罤</g></form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a1102" cb:place="inline">音弟。兔网。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a12"/><lb ed="R072" n="0289b05"/><entry><form>陀罗尼</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a1204" cb:place="inline">此云总持。咒名。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a13"/><lb ed="R072" n="0289b06"/><entry><form>粹</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a1302" cb:place="inline">音瑞。精纯也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a14"/><lb ed="R072" n="0289b07"/><entry><form><g ref="#CB07411">赜</g></form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a1402" cb:place="inline">责宅二音。深也。杂也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a15"/><lb ed="R072" n="0289b08"/><entry><form>冲</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a1502" cb:place="inline">音充。深也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a16"/><lb ed="R072" n="0289b09"/><entry><form><g ref="#CB15035">邃</g></form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a1602" cb:place="inline">音遂。幽深貌。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a17"/><lb ed="R072" n="0289b10"/><entry><form>波斯匿</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a1704" cb:place="inline">翻勝君。王名。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a18"/><lb ed="R072" n="0289b11"/><entry><form>岐</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a1802" cb:place="inline">音其。路旁出也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a19"/><lb ed="R072" n="0289b12"/><entry><form>屯</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a1902" cb:place="inline">音豚。聚也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a20"/><lb ed="R072" n="0289b13"/><entry><form>迢</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a2002" cb:place="inline">音条。相远各别也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a21"/><lb ed="R072" n="0289b14"/><entry><form>揆</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a2102" cb:place="inline">音葵。等齐也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a22"/><lb ed="R072" n="0289b15"/><entry><form>谧</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a2202" cb:place="inline">音密。静也。安也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a23"/><lb ed="R072" n="0289b16"/><entry><form>跃</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a2302" cb:place="inline">音药。擧其身而上也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561a24"/><lb ed="R072" n="0289b17"/><entry><form>跳</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a2402" cb:place="inline">粜迢二音。幷足<g ref="#CB10215">蹶</g>起也。</p></cb:def></entry> <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0561b" n="0561b"/> <lb ed="X" n="0561b01"/><lb ed="R072" n="0289b18"/><entry><form>韬</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b0102" cb:place="inline">音叨。藏<anchor xml:id="nkr_note_add_0561b0101" n="0561b0101"/><anchor xml:id="beg0561b0101" n="0561b0101"/>敛<anchor xml:id="end0561b0101"/>也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b02"/><lb ed="R072" n="0290a01"/><entry><form>佣赁</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b0203" cb:place="inline">音庸任。雇役于人也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b03"/><lb ed="R072" n="0290a02"/><entry><form>瞑眩</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b0303" cb:place="inline">音冥衒。饮药之毒而闭目也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b04"/><lb ed="R072" n="0290a03"/><entry><form>瘳</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b0402" cb:place="inline">音抽。病痊也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b05"/><lb ed="R072" n="0290a04"/><entry><form>悼</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b0502" cb:place="inline">音道。歎也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b06"/><lb ed="R072" n="0290a05"/><entry><form>爰</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b0602" cb:place="inline">音元。曰也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b07"/><lb ed="R072" n="0290a06"/><entry><form>慨</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b0702" cb:place="inline">开。上声。无声之歎也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b08"/><lb ed="R072" n="0290a07"/><entry><form>罕</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b0802" cb:place="inline">音喊稀有也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b09"/><lb ed="R072" n="0290a08"/><entry><form>捞漉</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b0903" cb:place="inline">音牢六。同捞摝。沉取之也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b10"/><lb ed="R072" n="0290a09"/><entry><form>泳</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b1002" cb:place="inline">音永。游也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b11"/><lb ed="R072" n="0290a10"/><entry><form>眸</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b1102" cb:place="inline">音牟。目瞳也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b12"/><lb ed="R072" n="0290a11"/><entry><form>阿顚迦</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b1204" cb:place="inline">此翻无善心。断善根者。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b13"/><lb ed="R072" n="0290a12"/><entry><form>觞</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b1302" cb:place="inline">音伤。杯名。滥觞者。谓泉之始流。不过杯水泛 <lb ed="X" n="0561b14"/><lb ed="R072" n="0290a13"/>溢而<anchor xml:id="nkr_note_add_0561b1401" n="0561b1401"/><anchor xml:id="beg0561b1401" n="0561b1401"/>已<anchor xml:id="end0561b1401"/>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b15"/><lb ed="R072" n="0290a14"/><entry><form><g ref="#CB05334">溯</g>洄</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b1503" cb:place="inline">音素回。逆流而上也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b16"/><lb ed="R072" n="0290a15"/><entry><form>挹</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b1602" cb:place="inline">音邑。酌也。抒也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b17"/><lb ed="R072" n="0290a16"/><entry><form>蔗</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b1702" cb:place="inline">音遮。甘蔗。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b18"/><lb ed="R072" n="0290a17"/><entry><form>邈</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b1802" cb:place="inline">音渺。高远也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b19"/><lb ed="R072" n="0290a18"/><entry><form>干</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b1902" cb:place="inline">音干。办也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b20"/><lb ed="R072" n="0290b01"/><entry><form>拙</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b2002" cb:place="inline">音执。钝也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b21"/><lb ed="R072" n="0290b02"/><entry><form>捷</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b2102" cb:place="inline">音夕。敏也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b22"/><lb ed="R072" n="0290b03"/><entry><form>迅</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b2202" cb:place="inline">音信。速。疾也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b23"/><lb ed="R072" n="0290b04"/><entry><form>迦陵频伽</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b2305" cb:place="inline">此云妙声。仙禽也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561b24"/><lb ed="R072" n="0290b05"/><entry><form>壅</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b2402" cb:place="inline">音雍。堆塞也。</p></cb:def></entry> <pb ed="X" xml:id="X45.0768.0561c" n="0561c"/> <lb ed="X" n="0561c01"/><lb ed="R072" n="0290b06"/><entry><form>阖</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c0102" cb:place="inline">音合。闭也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561c02"/><lb ed="R072" n="0290b07"/><entry><form>析</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c0202" cb:place="inline">音息。分剖也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561c03"/><lb ed="R072" n="0290b08"/><entry><form>诞</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c0302" cb:place="inline">音但。虚妄也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561c04"/><lb ed="R072" n="0290b09"/><entry><form>挥</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c0402" cb:place="inline">音辉。发挥。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561c05"/><lb ed="R072" n="0290b10"/><entry><form>迭</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c0502" cb:place="inline">音狄。递。代也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561c06"/><lb ed="R072" n="0290b11"/><entry><form>弼</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c0602" cb:place="inline">音鼻。辅佐也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561c07"/><lb ed="R072" n="0290b12"/><entry><form>辜</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c0702" cb:place="inline">音孤。负也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561c08"/><lb ed="R072" n="0290b13"/><entry><form>猷</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c0802" cb:place="inline">音犹。道也。谋也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561c09"/><lb ed="R072" n="0290b14"/><entry><form>构</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c0902" cb:place="inline">音姤。造也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561c10"/><lb ed="R072" n="0290b15"/><entry><form>厦</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c1002" cb:place="inline">音夏。房舍也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561c11"/><lb ed="R072" n="0290b16"/><entry><form>庠</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c1102" cb:place="inline">音祥。序也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561c12"/><lb ed="R072" n="0290b17"/><entry><form>架</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c1202" cb:place="inline">音驾。屋之间架也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561c13"/><lb ed="R072" n="0290b18"/><entry><form>斧</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c1302" cb:place="inline">音府。斧钺。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561c14"/><lb ed="R072" n="0291a01"/><entry><form>礿</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c1402" cb:place="inline">音药。祭祀名。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561c15"/><lb ed="R072" n="0291a02"/><entry><form>荫</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c1502" cb:place="inline">音荫。覆庇也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561c16"/><lb ed="R072" n="0291a03"/><entry><form>裔</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c1602" cb:place="inline">音衣。後嗣也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561c17"/><lb ed="R072" n="0291a04"/><entry><form>呾</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c1702" cb:place="inline">音怛。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561c18"/><lb ed="R072" n="0291a05"/><entry><form>哩</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c1802" cb:place="inline">音里。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561c19"/><lb ed="R072" n="0291a06"/><entry><form>舛</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c1902" cb:place="inline">音喘。差错也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561c20"/><lb ed="R072" n="0291a07"/><entry><form>摸</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c2002" cb:place="inline">音模。手摩也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0561c21"/><lb ed="R072" n="0291a08"/><entry><form>阐提</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c2103" cb:place="inline">华言信不具。无信心者。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0546a0501" to="#end0546a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0546a2101" to="#end0546a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0546a2102" to="#end0546a2102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0546a2201" to="#end0546a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0546a2202" to="#end0546a2202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0547b1801" to="#end0547b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0548a0301" to="#end0548a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">谥</lem><rdg wit="#wit.orig">谥</rdg></app> <app from="#beg0548a0401" to="#end0548a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0548a0801" to="#end0548a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">谥</lem><rdg wit="#wit.orig">谥</rdg></app> <app from="#beg0548b0601" to="#end0548b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0548b0801" to="#end0548b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0548c1801" to="#end0548c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0549a1401" to="#end0549a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0550a0901" to="#end0550a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0550a1501" to="#end0550a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0551c1901" to="#end0551c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0552a1601" to="#end0552a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0552a2001" to="#end0552a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0552c1101" to="#end0552c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0553a1201" to="#end0553a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0553a1301" to="#end0553a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0553b2101" to="#end0553b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0553c2401" to="#end0553c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0554a0701" to="#end0554a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0554a2101" to="#end0554a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0554b0201" to="#end0554b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0554b1101" to="#end0554b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0555a0601" to="#end0555a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0555c1201" to="#end0555c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0556a1501" to="#end0556a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0556c0401" to="#end0556c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0557b2201" to="#end0557b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0557b2401" to="#end0557b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0558c0201" to="#end0558c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0559a1301" to="#end0559a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0559c0401" to="#end0559c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0559c1301" to="#end0559c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0560b1901" to="#end0560b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0561b0101" to="#end0561b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">敛</lem><rdg wit="#wit.orig">敛</rdg></app> <app from="#beg0561b1401" to="#end0561b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0553001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0553001">处一作元</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0546a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0546a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0546a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0546a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0546a2102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0546a2102">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0546a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0546a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0546a2202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0546a2202">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0547b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0547b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0548a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0548a0301">谥【CB】，谥【卍续】</note> <note n="0548a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0548a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0548a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0548a0801">谥【CB】，谥【卍续】</note> <note n="0548b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0548b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0548b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0548b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0548c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0548c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0549a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0549a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0550a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0550a0901">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0550a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0550a1501">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0551c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0551c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0552a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0552a1601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0552a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0552a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0552c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0552c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0553a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0553a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0553b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0553c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0554a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0554a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0554a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0554a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0554b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0554b0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0554b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0554b1101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0555a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0555a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0555c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0555c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0556a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0556a1501">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0556c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0556c0401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0557b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0557b2201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0557b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0557b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0558c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0558c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0559a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0559a1301">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0559c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0559c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0559c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0559c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0560b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0560b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0561b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0561b0101">敛【CB】，敛【卍续】</note> <note n="0561b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0561b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>